← Sağlık Kütüphanesi

Hareket · 6 dk okuma

Yürüyüş göbeği eritir mi? Yürüyüş kaç kalori yakar, bölgesel yağ yakma mümkün mü?

Düzenli yürümeye başladığınızda aynaya her bakışınızda göbeğinizin biraz daha erimiş olmasını ummanız son derece anlaşılırdır. Ne var ki bu beklentinin bir kısmı sağlam bir temele, bir kısmı ise yaygın bir inanca dayanır. Hangisinin hangisi olduğunu ayırt etmek, yürüyüşten gerçekçi bir sonuç beklemenizi ve motivasyonunuzu korumanızı kolaylaştırır.

Egzersiz ve karın yağı çalışmalarını özetleyen infografik. 852 kişilik 15 çalışmada diyet yapılmadan sürdürülen aerobik egzersiz karın içi yağı azaltmış, 24 kişilik 6 haftalık çalışmada karın egzersizi tek başına karın yağını değiştirmemiştir.
Fazla kilolu 852 yetişkini kapsayan 15 çalışmanın sonuçlarını birleştiren analizde diyet yapılmadan sürdürülen aerobik egzersiz karın içi yağı azaltmış, 24 yetişkinin katıldığı bir çalışmada ise 6 hafta süren karın egzersizi karın yağını anlamlı biçimde değiştirmemiştir. Kaynak: PLoS One, 2013 meta-analizi ve Journal of Strength and Conditioning Research, 2011.

Bölgesel yağ yakma nedir?

Bölgesel yağ yakma, vücudun bir bölgesini çalıştırdığınızda yağın da o bölgeden eriyeceği inancıdır. Bu inancı karın için sınayan randomize kontrollü bir çalışmaya, hareketsiz bir hayat süren 18–40 yaş arası 24 sağlıklı yetişkin katılmıştır. Randomize kontrollü çalışma, katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı ve bir programın etkisinin o programı uygulamayan bir grupla karşılaştırılarak ölçüldüğü araştırmalara verilen addır. Karın egzersizi grubuna ayrılan katılımcılar 6 hafta boyunca haftada 5 gün yedi farklı karın egzersizi yapmış, bütün katılımcılar ise bu süre boyunca aldıkları kaloriyi sabit tutmuştur.

Altı haftanın sonunda karın egzersizinin vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi, karın bölgesindeki yağ, karın çevresi ve deri altındaki yağın kalınlığını gösteren deri kıvrımı ölçümleri üzerinde anlamlı bir etkisi görülmemiştir. Buna karşılık karın egzersizi yapan grubun karın kası dayanıklılığı, egzersiz yapmayan gruba göre belirgin biçimde artmıştır. Altı haftalık karın egzersizi bu çalışmada karın kaslarını güçlendirmiş, ama karın bölgesindeki yağı tek başına azaltmamıştır.

Farklı sonuç veren bir çalışma var mı?

Hareketsiz 24 yetişkinle yapılan karın egzersizi çalışmasından farklı bir sonuca, 2023'te yayımlanan küçük bir randomize kontrollü çalışma varmıştır. Fazla kilolu 16 erkeğin katıldığı bu çalışmada, 10 hafta boyunca koşu bandındaki koşuyu karın ve gövde egzersizleriyle birleştiren grubun gövde yağı, yalnızca koşu bandında koşan gruba göre yaklaşık 697 gram daha fazla azalmıştır. İki grubun toplam yağ kaybı ise birbirine benzer bulunmuştur. Araştırmacılar bu bulguya dayanarak bölgesel yağ yakmanın mümkün olduğunu savunmuştur.

Yürüyüş karın bölgesindeki yağı azaltır mı?

Bölgesel yağ yakmayı inceleyen iki randomize kontrollü çalışmada da etkisi sınanan, karın ve gövde egzersizleridir. Yürüyüşün göbeğe etkisini anlamak için ise yürüyüş, koşu ya da bisiklet gibi kalp atışını ve nefes alıp verişi hızlandıran, aerobik egzersiz adı verilen hareketlerin karın içi yağ üzerindeki etkisine bakmak gerekir. Karın içi yağ, karın boşluğunda organların çevresinde biriken yağdır ve karaciğer yağlanmasıyla, insülin direnciyle yakından ilişkilidir. Karaciğer yağlanması ve insülin direnci hakkında daha fazlasını merak ediyorsanız karaciğer yağlanması nasıl geçer yazımıza ve insülin direnci nedir yazımıza göz atabilirsiniz.

Aynı soruyu inceleyen çok sayıda çalışmanın sonuçlarını bir araya getiren araştırmalara meta-analiz denir. Egzersizin karın içi yağa etkisini inceleyen bir meta-analizde, fazla kilolu yetişkinlerle yapılmış 15 çalışma ve bu çalışmalara katılan toplam 852 kişi bir arada değerlendirilmiştir. Kalori kısıtlayan bir diyet uygulanmadan sürdürülen farklı egzersiz programlarını kapsayan bu meta-analizde aerobik egzersiz karın içi yağda anlamlı bir azalma sağlamış, karın içi yağı en çok azaltabilecek egzersizlerin orta ya da yüksek şiddetteki aerobik antrenmanlar olduğu görülmüştür. Tempolu yürüyüş de orta şiddette bir aerobik egzersizdir ve bu meta-analizin bulgusu ışığında karın içi yağ için değerli bir seçenek olarak görülebilir.

Yürüyüş kaç kalori yakar?

Yürüyüşle harcanan enerji kilonuza, temponuza ve yürüdüğünüz süreye bağlıdır. Fiziksel aktivitelerin enerji harcamasını listeleyen bir başvuru kaynağındaki değerlerle yaptığımız hesaba göre, orta tempoda ve dakikada yaklaşık 100 adımla tamamlanan 10.000 adım, 60–100 kg arasındaki kişilere dinlenirken harcayacakları enerjinin üzerine yaklaşık 280–470 kalori daha harcatır. Hesabın ayrıntısını ve adımların kilo üzerindeki gerçekçi etkisini zayıflamak için günde kaç adım atılması gerektiğini anlatan yazımızda ele aldık.

Karın bölgesi için neler yapabilirsiniz?

  • Haftada 150–300 dakika orta şiddette yürüyüşü hedefleyin. Dünya Sağlık Örgütü de yetişkinlere haftada bu süre kadar orta şiddette aerobik hareket önerir.
  • Yürüyüşünüzün temposunu artırmak isterseniz 3 dakika hızlı, 3 dakika yavaş yürüyüş tekniğini deneyebilirsiniz. Tempolu yürüyüşün ayrıntıları yürüyüşün faydalarını anlatan yazımızda yer alır.
  • Karın kaslarınızı güçlendirmek için programınıza karın egzersizleri de ekleyebilirsiniz. Karın egzersizleri karın kaslarının gücünü ve dayanıklılığını artırır.
  • Bel çevrenizi zaman zaman ölçerek ilerlemenizi takip edebilirsiniz, çünkü terazide bir değişiklik görmeseniz bile bel çevreniz değişebilir.

Göbek çevrenizi nasıl takip edersiniz?

Göbek çevresindeki ilerlemeyi görmenin en kolay yolu, bel çevrenizi mezurayla her seferinde aynı noktadan, aynı saatte ve aynı koşullarda ölçmektir. Bilhassa sabahları, bir şey yemeden önce ölçmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Ölçümü haftada bir yapıp değerleri bir deftere ya da telefonunuza not etmeniz yeterlidir. Bel çevresi günden güne dalgalanabildiği için her gün ölçmek motivasyonunuzu gereksiz yere düşürebilir.

Sonuçları ne zaman görebilirsiniz?

Egzersizin karın içi yağa etkisini inceleyen meta-analizde, karın içi yağdaki azalma 12 haftalık programlarda bile görülmüştür. Yürüyüşün sonuçları da bu nedenle tek bir yürüyüşle değil, haftalar boyunca sürdürülen düzenli bir alışkanlıkla ortaya çıkar. Hareketsiz 24 yetişkinle yapılan karın egzersizi çalışmasında ise 6 haftanın sonunda karın yağı ve karın çevresi değişmemiş, karın kası dayanıklılığı artmıştır. İlk haftalarda aynada ya da mezurada büyük bir fark görmeseniz bile düzenli yürümeyi sürdürmeniz bu yüzden yerinde olur. Sabırlı olmak ve haftalık hedeflere odaklanmak, yürüyüşü kalıcı bir alışkanlık hâline getirmenizi kolaylaştırır.

Yürüyüşü destekleyen başka alışkanlıklar var mı?

Vücuttaki yağın artıp azalması, besinlerle aldığınız enerjiyle gün içinde harcadığınız enerji arasındaki dengeye bağlıdır ve yürüyüş bu dengenin yalnızca harcama tarafında yer alır. Beslenme düzeninizi de gözden geçirmeniz bu nedenle yürüyüşün katkısını tamamlar. Kilo verirken kas kütlenizi de korumak isterseniz kilo verirken kas kaybını önleme yazımıza göz atabilirsiniz.

Sıcak ve soğuk havada yürüyüşünüzü nasıl sürdürürsünüz?

Sıcak günlerde serin saatleri ve gölgeli güzergâhları seçip yanınıza su alabilirsiniz. Soğuk havalarda kat kat giyinmeniz ve kaygan zeminlerde dikkatli olmanız yeterlidir. Hava yürüyüşe hiç elverişli değilse kapalı bir alanda ya da koşu bandında yürümek de seçenekleriniz arasındadır. Elverişsiz bir günün yürüyüşünü ertesi güne kaydırarak haftalık süre hedefinizi yine de tutturabilirsiniz.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Karın çevrenizde kısa sürede belirgin bir artış, şişkinlik ya da karın ağrısı fark ederseniz veya istemeden kilo veriyorsanız hekiminize başvurmanız yerinde olur. Yürürken göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı ya da bayılacak gibi olma hissi yaşarsanız yürüyüşü bırakın ve belirtiler birkaç dakika içinde geçmezse lütfen beklemeden 112'yi arayın.

Yaşam tarzınızı hangi alanlarda değerlendirebilirsiniz?

Alışkanlıklarınızın genel resmini görmek isterseniz yaklaşık 6 dakikanızı ayırarak Yaşam Skorumuzla beslenme, hareket, uyku, stres, sosyal bağ ve vücut kompozisyonu alanlarında kendinizi değerlendirebilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Vispute SS, Smith JD, LeCheminant JD, Hurley KS. The effect of abdominal exercise on abdominal fat. J Strength Cond Res. 2011;25(9):2559-2564. doi:10.1519/JSC.0b013e3181fb4a46 · DOI · PubMed
  2. Vissers D, Hens W, Taeymans J, Baeyens JP, Poortmans J, Van Gaal L. The effect of exercise on visceral adipose tissue in overweight adults: a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2013;8(2):e56415. doi:10.1371/journal.pone.0056415 · DOI · PubMed
  3. Brobakken MF, Krogsaeter I, Helgerud J, Wang E, Hoff J. Abdominal aerobic endurance exercise reveals spot reduction exists: a randomized controlled trial. Physiol Rep. 2023;11(22):e15853. doi:10.14814/phy2.15853 · DOI · PubMed
  4. Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S, et al. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020;54(24):1451-1462. doi:10.1136/bjsports-2020-102955 · DOI · PubMed
  5. Ainsworth BE, Haskell WL, Herrmann SD, et al. 2011 Compendium of Physical Activities: a second update of codes and MET values. Med Sci Sports Exerc. 2011;43(8):1575-1581. doi:10.1249/MSS.0b013e31821ece12 · DOI · PubMed · Yürüyüş kodları (17190)
  6. Tudor-Locke C, Rowe DA. Using cadence to study free-living ambulatory behaviour. Sports Med. 2012;42(5):381-398. doi:10.2165/11599170-000000000-00000 · DOI · PubMed