← Sağlık Kütüphanesi

Hareket · 6 dk okuma

Ağırlık antrenmanı mı kardiyo mu? Kilo vermek için hangisi, hangi sırayla?

Yazar: İksir Editör Ekibi · Yayın tarihi: · Son güncelleme:

Kilo vermeye karar verip spor salonuna adım attığınızda önce koşu bandına mı, yoksa ağırlıklara mı yönelmeniz gerektiğini siz de düşünmüş olabilirsiniz. Koşu, bisiklet ya da tempolu yürüyüş gibi kalp atışınızı hızlandıran ve dakikalarca sürdürülen egzersizlere kardiyo veya aerobik egzersiz denir. Ağırlıklarla ya da vücut ağırlığıyla kasları zorlayan egzersizler ise ağırlık antrenmanı veya kuvvet antrenmanı olarak bilinir. Bu iki egzersiz türü vücutta aynı şeyleri değiştirmez ve aradaki farkı bilmek hem seçiminizi hem de ilerlemenizi nasıl izleyeceğinizi kolaylaştırır.

Egzersiz türlerinin vücut kompozisyonuna etkisini gösteren çubuk grafik: aerobik egzersiz kuvvet antrenmanına göre 1,15 kg, aerobik ve kuvvet birlikte 1,88 kg daha fazla yağ kütlesi azaltır, kuvvet antrenmanı aerobiğe göre 1,26 kg daha fazla yağsız kütle kazandırır
Fazla kilolu ve obez yetişkinlerde aerobik egzersizin, kuvvet antrenmanının ve ikisinin birlikte yapılmasının vücut kompozisyonuna etkisi. Kaynak: Egzersiz türlerini karşılaştıran 15 çalışmanın bir araya getirildiği analiz, PLoS One, 2013.

Kilo vermek için ağırlık antrenmanı mı kardiyo mu daha etkili?

Yağ kütlesini azaltmada aerobik egzersiz kuvvet antrenmanından biraz daha etkilidir, en etkili yol ise ikisini birlikte yapmaktır. Bu karşılaştırma, fazla kilolu ve obez yetişkinlerle yapılmış 15 randomize çalışmayı, yani katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı çalışmaları bir araya getiren bir ağ meta-analizine dayanır. Birden fazla egzersiz yolunu aynı analizde kıyaslamaya imkân veren bu ağ meta-analizinde aerobik egzersiz yapanlar, kuvvet antrenmanı yapanlara göre ortalama 1,15 kg daha fazla yağ kütlesi kaybetmiştir. Aerobik egzersizi ve kuvvet antrenmanını birlikte yapanların yağ kütlesi kaybı ise yalnızca kuvvet antrenmanı yapanlarınkinden ortalama 1,88 kg daha fazla olmuş, bel çevresi de aynı gruplarda daha fazla azalmıştır.

Kuvvet antrenmanının öne çıktığı alan ise kas kütlesidir. Vücudun kas, kemik ve organlar gibi yağ dışında kalan bölümü yağsız kütle olarak adlandırılır. Egzersiz türlerini karşılaştıran aynı ağ meta-analizinde kuvvet antrenmanı yapanlar, aerobik egzersiz yapanlara göre ortalama 1,26 kg daha fazla yağsız kütle kazanmıştır. Bu yüzden kuvvet antrenmanı yapan birinin tartısı, yağ kaybettiği hâlde beklenenden daha az düşebilir. İlerlemenizi değerlendirirken tartının yanı sıra bel çevrenizi ve kıyafetlerinizin bedenini de göz önünde bulundurmanız size daha doğru bir tablo sunar.

Kilo aynıysa fark nerede ortaya çıkar?

Kilo aynı olsa bile fark, kaybedilen kilonun ne kadarının yağdan, ne kadarının kas ve kemikten gittiğinde ortaya çıkar ve kas ile kemik kaybı bilhassa ileri yaşta istenmeyen bir durumdur. ABD'de 160 obez yaşlı yetişkinle yürütülen bir randomize çalışma, diyet sırasında yapılan egzersizin türünün kaybedilen kilodaki kas ve kemik payını değiştirdiğini göstermiştir. Çalışmada kurayla oluşturulan gruplardan üçü, bir kilo yönetimi programının yanı sıra 6 ay boyunca aerobik egzersiz, kuvvet antrenmanı ya da ikisinin birleşimini yapmıştır. Vücut ağırlığı bu üç egzersiz grubunun hepsinde yaklaşık %9 azalmıştır.

ABD'deki bu çalışmada yağsız kütle yalnızca aerobik egzersiz yapanlarda %5, kuvvet antrenmanı ve birleşik program yapanlarda ise %2–3 azalmıştır. Kalça kemiği yoğunluğundaki kayıp da yine aerobik egzersiz grubunda daha fazla olmuştur. Günlük hareketlerdeki beceriyi ölçen bir fiziksel performans testinin puanı ise en çok birleşik programda artmıştır. Kilo verirken kaslarınızı korumanın yollarını kilo verirken kas kaybı nasıl önlenir yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Kardiyo kas kaybına yol açar mı?

Bu sorunun cevabı, kardiyonun tek başına mı yoksa kuvvet antrenmanıyla birlikte mi yapıldığına bağlıdır. Diyet yapan obez yaşlı yetişkinlerle ABD'de yürütülen çalışmada yağsız kütleyi en çok kaybedenler, yalnızca aerobik egzersiz yapanlar olmuştur. Kas kaybından çekiniyorsanız kardiyoyu bırakmak yerine onu kuvvet antrenmanıyla birlikte yapmayı tercih edebilirsiniz.

Kardiyoyu kuvvet antrenmanının yanına eklemek kas gelişimini sekteye uğratmaz. Nitekim sağlıklı yetişkinlerle yapılmış 43 çalışmayı bir araya getiren bir meta-analizde aerobik egzersizi ve kuvvet antrenmanını birlikte yapanlar, yalnızca kuvvet antrenmanı yapanlarla karşılaştırılmış ve iki grupta hem kas büyümesi hem de kasın tek seferde ortaya koyabildiği en yüksek kuvvetteki gelişme birbirine benzer bulunmuştur. Sıçrama ve sprint gibi ani güç gerektiren hareketlerde ortaya çıkan patlayıcı kuvvetin gelişimi ise birlikte antrenman yapanlarda daha sınırlı kalabilmiş ve bu fark, iki antrenman aynı seansta yapıldığında daha belirgin olmuştur. Seanslar arasında en az 3 saat bulunduğunda ise anlamlı bir fark saptanmamıştır.

Önce kardiyo mu ağırlık mı?

Aerobik egzersizi ve kuvvet antrenmanını aynı gün yapacaksanız hangisiyle başlayacağınızı kendi hedefinize göre seçebilirsiniz. Menopoz sonrası dönemdeki kadınlarla yapılmış 23 randomize çalışmayı bir araya getiren bir meta-analizde, iki egzersiz türünün birlikte uygulandığı programlarda egzersizlerin hangi sırayla yapıldığının sonuçları anlamlı biçimde değiştirmediği görülmüştür.

Uygulamada öncelik verdiğiniz egzersizi enerjinizin en yüksek olduğu bölüme koymak makul bir yoldur. Hedefiniz kas kazanmaksa ağırlıkları, dayanıklılığınızı artırmaksa aerobik bölümü öne alabilirsiniz. Aynı gün ikisini birden yapmak size ağır geliyorsa egzersizleri farklı günlere ya da gün içinde farklı saatlere yayabilirsiniz.

Haftalık plan nasıl kurulur?

Haftalık programınızı kurarken Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerisini esas alabilirsiniz. DSÖ, yetişkinlerin haftada 150–300 dakika orta şiddette aerobik aktivite yapmasını ve bunun yanında haftada en az 2 gün bütün ana kas gruplarını çalıştıran kas güçlendirici egzersizler yapmasını önerir. DSÖ'nün bu iki önerisini bir araya getiren bir örnek olarak, haftada 2 gün ağırlık antrenmanı ile 3 gün 50 dakikalık tempolu yürüyüş toplam 150 dakika aerobik aktivite eder. Bu örneği DSÖ önerisinden yola çıkarak biz hesapladık, siz de günlerin dağılımını kendi takviminize ve enerjinize göre ayarlayabilirsiniz.

Kardiyoyu nasıl yapacağınızı kardiyo nasıl yapılmalı yazımızda, yüksek tempolu seçenekleri ise HIIT egzersiz nedir yazımızda bulabilirsiniz. Ağırlık antrenmanını haftada kaç gün yapabileceğinizi ağırlık antrenmanı haftada kaç gün, sağlığınıza genel katkılarını ise ağırlık antrenmanının faydaları yazılarımızda ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz.

Alışkanlıklarınızın genel resmini görmek isterseniz yaklaşık 6 dakikanızı ayırarak Yaşam Skorumuzla beslenme, hareket, uyku, stres, sosyal bağ ve vücut kompozisyonu alanlarında kendinizi değerlendirebilirsiniz.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Kalp hastalığınız, diyabetiniz, yüksek tansiyonunuz ya da eklem sorunlarınız varsa yeni bir egzersiz programına başlarken hangi egzersizin ve hangi şiddetin size uygun olduğunu aile hekiminizle istişare ederek belirlemeniz yerinde olur. Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, ani nefes darlığı ya da bayılacakmış gibi bir his yaşarsanız egzersizi hemen bırakın ve lütfen beklemeden 112'yi arayın.

Sık sorulan sorular

Ağırlık antrenmanı zayıflatır mı?

Fazla kilolu ve obez yetişkinlerle yapılmış 15 çalışmayı bir araya getiren bir analizde aerobik egzersiz yağ kütlesini ağırlık antrenmanından daha fazla azaltmış, en fazla azalma ise ikisini birlikte yapanlarda görülmüştür. Bu nedenle zayıflamayı hedefliyorsanız ağırlık antrenmanını aerobik egzersizle birlikte yapmanız daha etkilidir. Ağırlık antrenmanı kas kütlesini de artırdığı için tartıdaki düşüş yavaş görünebilir, ilerlemenizi ise bel çevreniz daha iyi yansıtır.

Zayıflamak için yalnızca kardiyo yapsam olur mu?

Fazla kilolu ve obez yetişkinlerde kardiyo, yani aerobik egzersiz, yağ kütlesini ağırlık antrenmanından daha fazla azaltır. Diyet yapan obez yaşlı yetişkinlerle ABD'de yürütülen bir çalışmada ise aerobik egzersize kuvvet antrenmanını da ekleyenler, yalnızca aerobik egzersiz yapanlara göre daha az kas ve kemik kaybetmiştir. Bu yüzden kardiyoyu kuvvet antrenmanıyla birleştirmek daha yerinde bir tercih olabilir.

Kaynaklar

  1. Schwingshackl L, Dias S, Strasser B, Hoffmann G. Impact of different training modalities on anthropometric and metabolic characteristics in overweight/obese subjects: a systematic review and network meta-analysis. PLoS One. 2013;8(12):e82853. doi:10.1371/journal.pone.0082853 · PubMed
  2. Villareal DT, Aguirre L, Gurney AB, et al. Aerobic or resistance exercise, or both, in dieting obese older adults. N Engl J Med. 2017;376(20):1943-1955. doi:10.1056/NEJMoa1616338 · PubMed
  3. Schumann M, Feuerbacher JF, Sünkeler M, et al. Compatibility of concurrent aerobic and strength training for skeletal muscle size and function: an updated systematic review and meta-analysis. Sports Med. 2022;52(3):601-612. doi:10.1007/s40279-021-01587-7 · PubMed
  4. Liu C, Zhang Z, Zhang Y, et al. Effects of concurrent training on body composition, metabolic, and inflammatory in postmenopausal women: a meta-analysis. BMC Womens Health. 2026;26(1). doi:10.1186/s12905-026-04359-5 · PubMed
  5. Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S, et al. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020;54(24):1451-1462. doi:10.1136/bjsports-2020-102955 · PubMed