← Sağlık Kütüphanesi

Uyku · 6 dk okuma

Horlama nasıl geçer? Evde yapılabilenler ve tedavi seçenekleri

Horlamanız yüzünden yatak arkadaşınız başka bir odada uyumaya başladıysa, bir çözüm aramanız son derece doğaldır. Horlamaya karşı önerilen yöntemler pek çoktur ve bunlardan hangisinin ne ölçüde kanıta dayandığını ayırt etmek her zaman kolay olmaz. Oysa işe yarayan adım horlamanın nedenine göre değişir ve denemesi zahmetsiz birkaç adım sizi şimdiden rahatlatabilir.

Kilo değişimi ile uykudaki solunum bozukluğunun şiddeti arasındaki ilişkiyi gösteren görsel. Kilodaki yüzde 10 azalma apne-hipopne indeksinde yaklaşık yüzde 26 düşüşle, yüzde 10 artış ise yaklaşık yüzde 32 artışla ilişkili bulunmuştur.
ABD'nin Wisconsin eyaletinde yürütülen bir izlem çalışmasında kilo değiştikçe uykuda nefesin durduğu ya da belirgin biçimde azaldığı olayların sıklığı da aynı yönde değişmiştir. Kaynak: Wisconsin Uyku Kohortu, JAMA, 2000.

Horlamayı evde azaltmak için neler yapılabilir?

Horlama, uyku sırasında boğazdaki hava yolunun daralmasıyla ortaya çıkan bir sestir. Hava yolu daha da daraldığında ya da kapandığında nefesin uykuda zaman zaman durduğu ya da belirgin biçimde azaldığı duruma uyku apnesi denir, uyku apnesi eşlik etmeden görülen horlamaya ise birincil horlama adı verilir. Horlama ile uyku apnesi aynı daralmadan kaynaklandığı için, horlamaya karşı önerilen adımları inceleyen çalışmaların bir kısmı horlamanın sesini değil uyku apnesinin şiddetini ölçmüştür. Uyku apnesinin şiddeti, uykunun her saatinde nefesin kaç kez durduğunu (apne) ya da belirgin biçimde azaldığını (hipopne) gösteren apne-hipopne indeksiyle ifade edilir.

Horlamanızda kilo, alkol ya da burun tıkanıklığı öne çıkıyorsa, ilgili başlıktaki adım size bilhassa fayda sağlayabilir. Aşağıdaki tablo adımları özetler ve her adımın hangi tür araştırmaya dayandığını gösterir. Tabloda geçen kohort çalışması bir grup insanı yıllar boyunca izleyen bir araştırmadır. Randomize çalışmada ise katılımcılar kurayla gruplara ayrılarak bir yöntem başka bir uygulamayla karşılaştırılır, meta-analiz ve derleme de aynı soruyu inceleyen çalışmaların sonuçlarını bir araya getirir.

AdımKanıtKimin için
Fazla kiloyu vermekKohort çalışması, apne-hipopne indeksini ölçmüşFazla kilosu olanlar
Yatmadan önce alkolden uzak durmak13 küçük çalışmanın meta-analiziAkşamları alkol alanlar
Burun tıkanıklığını gidermekDokuz randomize çalışmanın derlemesi, etki sınırlıGece burnu tıkanık olanlar
Yan yatmakCochrane derlemesi, toplam 323 katılımcılı sekiz kısa süreli randomize çalışmaSırtüstü yatınca horlaması ya da apnesi artanlar
Ağız ve boğaz egzersizleriTek küçük randomize çalışma (39 kişi)Birincil horlaması ya da hafif ve orta apnesi olanlar

Kilo vermek

Kilo ile uykudaki solunum arasındaki ilişkiye dair dikkate değer bir veri, ABD'nin Wisconsin eyaletinde 690 kişide uykudaki solunumu dört yıl arayla iki kez ölçen kohort çalışmasından gelir. Wisconsin'deki bu kohort çalışmasında horlamanın sesi değil apne-hipopne indeksi izlenmiş ve kilodaki %10 azalma apne-hipopne indeksinde yaklaşık %26 düşüşle, %10 artış ise yaklaşık %32 artışla ilişkili bulunmuştur. Kilo verirken kas kütlenizi korumayı da göz önünde bulundurmak isterseniz kilo verirken kas kaybı nasıl önlenir yazımıza göz atabilirsiniz.

Alkolden uzak durmak

Alkolün horlama ve uyku apnesi üzerindeki etkisini araştıran ve horlamaya ya da uyku apnesine yatkın kişilerle yapılmış 13 küçük çalışmayı bir araya getiren bir meta-analizde, alkol alınan gecelerde apne-hipopne indeksi saatte ortalama 4 olay daha yüksek bulunmuştur. Aynı meta-analizde gece boyunca ölçülen en düşük kan oksijeni düzeyi alkol alınan gecelerde yaklaşık 2,7 puan daha düşük çıkmış, alkol horlamanın daha şiddetli seyretmesiyle de ilişkili bulunmuştur. Yatmadan önce alkolden uzak durmak bu bakımdan denemesi kolay bir adımdır.

Burun tıkanıklığını gidermek

Burun tıkanıklığını tedavi etmenin horlama ve uyku apnesi üzerindeki etkisini inceleyen dokuz randomize çalışmanın derlemesinde, burun kanatlarını dışarıdan açık tutan bantlar gibi dış burun genişleticilerinin horlamayı azalttığına işaret edilmiştir. Aynı derlemede burun spreylerinin ve burun ameliyatının uyku apnesi üzerindeki etkisi ise küçük bulunmuştur. Geceleri burnunuz tıkanıyorsa tıkanıklığın nedenini bir kulak burun boğaz (KBB) hekimiyle istişare edebilirsiniz. Burun bantlarının ayrıntılarını horlama aparatı yazımızda bulabilirsiniz.

Yan yatmak

Bazı kişilerde horlama ve nefes duraklamaları sırtüstü yatınca belirginleşir. Tıbbi araştırmaları bağımsız olarak değerlendiren uluslararası Cochrane ağının, uyku apnesi olan toplam 323 katılımcıyla yapılmış sekiz kısa süreli randomize çalışmayı bir araya getiren derlemesinde, özel yastıklar ya da sırtüstü dönüldüğünde titreşen alarmlar gibi yan yatmaya yönlendiren yöntemler, sırtüstü yatınca apnesi artan kişilerde apne-hipopne indeksini saatte yaklaşık 7 olay düşürmüştür. Sırtüstü yattığınızda horlamanız artıyorsa yan yatmayı deneyebilirsiniz.

Ağız ve boğaz egzersizleri

Dil, damak ve boğaz kaslarını çalıştıran ağız ve boğaz egzersizleri, Brezilya'nın São Paulo kentinde birincil horlaması ya da hafif ile orta şiddette uyku apnesi olan 39 kişiyle yapılan randomize bir çalışmada denenmiştir. São Paulo'daki bu çalışmada üç ay boyunca her gün ağız ve boğaz egzersizi yapan grupta saatteki yüksek sesli horlama sayısının ortanca değeri, yani katılımcılar sıralandığında tam ortaya düşen değer, yaklaşık 100'den 48'e inmiştir. Burun bandı takan ve solunum egzersizi yapan karşılaştırma grubunda ise anlamlı bir değişiklik görülmemiştir.

Horlama ameliyatı ne zaman düşünülür?

Horlama ameliyatı, evdeki adımlar ve gerektiğinde burun bandı ya da ağız içine takılan aparey gibi cihazlar yeterli gelmediğinde KBB hekiminizle birlikte değerlendirilecek bir seçenektir. Horlama ya da uyku apnesi nedeniyle bademcikleri alınmadan damak ve boğaz bölgesinden ameliyat edilen yetişkinlerle yapılmış 55 çalışmayı bir araya getiren bir meta-analizde, horlamanın şiddeti ameliyattan sonra ortalama 4,1 puan azalmıştır. Bu meta-analizde horlamanın şiddeti, hastaların kendi horlamalarını bir çizgi üzerinde işaretleyerek puanladığı ve görsel analog ölçek olarak bilinen yöntemle ölçülmüştür.

Horlamanın arkasında uyku apnesi bulunup bulunmadığı ameliyatın planını değiştirebildiği için, karar vermeden önce KBB muayenesi ve gerekirse uyku testi yaptırmanız yerinde olur. Uyku testinin nasıl yapıldığını uyku apnesi testi yazımızda, uyku apnesi saptanırsa başvurulabilecek tedavi seçeneklerini de uyku apnesi tedavisi yazımızda anlattık. Ameliyatın Türkiye'deki uygulama ve geri ödeme koşullarını da KBB hekiminize danışabilirsiniz.

Ne zaman doktora başvurmalı?

  • Horlamaya uykuda nefes duraklamaları, gündüz uykululuğu ya da yüksek tansiyon eşlik ediyorsa, evdeki adımların sonucunu beklemeden bir randevu almanızı öneririz. Hangi bölüme başvurulacağını horlama neden olur yazımızda anlattık.
  • Kilo, alkol ve yatış pozisyonuyla ilgili adımları birkaç hafta denediğiniz hâlde horlamanız sürüyorsa, KBB muayenesi isabetli bir sonraki adımdır.
  • Araç kullanırken ya da uyanık kalmanız gereken anlarda uyuyakalıyorsanız randevunuzu geciktirmemeniz bilhassa önemlidir.

Horlamaya eşlik edebildiğini andığımız yüksek tansiyon, kalp krizi ve inme için de bilinen bir risk etkenidir. Bu yüzden göğüs ağrısı ya da ani nefes darlığı gibi kalp krizini düşündüren belirtiler ya da yüzde sarkma, kolda güçsüzlük ve konuşma bozukluğu gibi inme belirtileri fark ederseniz lütfen hiç beklemeden 112'yi arayın. Horlamanız ve uykunuz için ise sağlık kurumlarından her zaman yardım alabilirsiniz.

Araçlarımız ve ilgili yazılarımız

Uykunuzu diğer yaşam alanlarıyla birlikte gözden geçirmek isterseniz yaklaşık 6 dakikanızı ayırarak Yaşam Skorumuzla beslenme, hareket, uyku, stres, sosyal bağ ve vücut kompozisyonu alanlarında kendinizi değerlendirebilirsiniz.

Ağız içi aparey, burun bandı ve benzeri ürünlerin hangi çalışmalara dayandığını ise horlama aparatı yazımızda ele alıyoruz.

Kaynaklar

  1. Peppard PE, Young T, Palta M, Dempsey J, Skatrud J. Longitudinal study of moderate weight change and sleep-disordered breathing. JAMA. 2000;284(23):3015-3021. doi:10.1001/jama.284.23.3015 PubMed · DOI
  2. Burgos-Sanchez C, Jones NN, Avillion M, et al. Impact of Alcohol Consumption on Snoring and Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-analysis. Otolaryngol Head Neck Surg. 2020;163(6):1078-1086. doi:10.1177/0194599820931087 PubMed · DOI
  3. Kohler M, Bloch KE, Stradling JR. The role of the nose in the pathogenesis of obstructive sleep apnoea and snoring. Eur Respir J. 2007;30(6):1208-1215. doi:10.1183/09031936.00032007 PubMed · DOI
  4. Srijithesh PR, Aghoram R, Goel A, Dhanya J. Positional therapy for obstructive sleep apnoea. Cochrane Database Syst Rev. 2019;5:CD010990. doi:10.1002/14651858.CD010990.pub2 PubMed · DOI
  5. Ieto V, Kayamori F, Montes MI, et al. Effects of Oropharyngeal Exercises on Snoring: A Randomized Trial. Chest. 2015;148(3):683-691. doi:10.1378/chest.14-2953 PubMed · DOI
  6. Tschopp S, Meinert F, Mantokoudis G, Caversaccio M, Borner U. Patient-Reported Outcomes of Palatopharyngeal Surgery Without Tonsillectomy: A Meta-Analysis. Laryngoscope. 2026;136(9):3706-3717. doi:10.1002/lary.70526 PubMed · DOI