← Sağlık Kütüphanesi

Beslenme · 7 dk okuma

Aralıklı oruç kilo verdirir mi? 1 ayda kaç kilo beklenir, kalori kısıtlamasıyla karşılaştırma

Bir tanıdığınız aralıklı oruçla daha ilk ayda kilo verdiğini anlatırken, aynı yolu deneyen bir başkası tartıda hiçbir değişiklik görmemiş olabilir. Yemeyi günün belirli saatleriyle sınırlayan ya da belirli günlerde çok az yemeye dayanan bu beslenme düzeninden ne beklenebileceğini kestirmek için çalışmaların neyi ölçtüğüne bakmak, hem beklentinizi gerçekçi tutmanıza hem de planınızı buna göre kurmanıza yardımcı olur.

Obezitesi olan kişilerle yapılan 12 aylık çalışmada kalori kısıtlamasına 08:00–16:00 arasında yemek yemeyi ekleyen grubun 8,0 kg, yalnızca kalori kısıtlayan grubun 6,3 kg verdiğini gösteren görsel
Obezitesi olan kişilerle Çin'de yürütülen 12 aylık çalışmada iki grubun verdiği kilo (kg). Kaynak: 12 aylık randomize kontrollü çalışma, N Engl J Med, 2022.

Aralıklı oruç kalori kısıtlamasından daha mı etkili?

Aralıklı oruç ile her gün belirli bir kalori hedefinin altında kalmaya dayanan günlük kalori kısıtlamasını doğrudan karşılaştıran ve katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı randomize kontrollü çalışmalarda aralıklı oruç, kalori kısıtlamasından belirgin biçimde üstün bulunmamıştır. Bu karşılaştırmayı yapan çalışmaların en dikkate değer örneklerinden biri, Çin'in Guangdong eyaletindeki Guangzhou kentinde, Güney Tıp Üniversitesi'ne bağlı Nanfang Hastanesi'nde yürütülen 12 aylık çalışmadır. Obezitesi olan 139 kişinin kurayla iki gruba ayrıldığı Guangzhou'daki çalışmada her iki gruptan da 12 ay boyunca aynı günlük kalori hedefine uymaları istenmiş, gruplardan birinden buna ek olarak yemeklerini yalnızca 08:00 ile 16:00 arasında yemesi istenmiştir. Aralıklı orucun bir biçimi olan bu yönteme, yemeyi günün belirli saatleriyle sınırladığı için zaman kısıtlı beslenme denir.

Guangzhou'daki çalışmanın 12. ayının sonunda kalori kısıtlamasına zaman kısıtlı beslenmeyi ekleyen grup ortalama 8,0 kg, yalnızca kalori kısıtlayan grup ise 6,3 kg vermiştir. Çalışmanın analizinde iki grup arasında hesaplanan 1,8 kg'lık fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır, yani bu büyüklükteki bir fark tesadüfle açıklanabilecek düzeyde kalmıştır. Nitekim bel çevresi, vücut yağı, kan basıncı ve kan şekeri ile kan yağları gibi metabolik risk göstergelerindeki değişimler de iki grupta benzer olmuş, yan etkilerin sayısı bakımından da iki grup arasında kayda değer bir fark görülmemiştir.

Aralıklı oruçla 1 ayda kaç kilo verilir?

Aralıklı oruçla bir ayda kaç kilo verileceği büyük ölçüde toplam kalori açığına, başka bir deyişle gün boyunca harcadığınızdan ne kadar az enerji aldığınıza bağlıdır. Bu yazıda yararlandığımız çalışmalar da sonuçlarını tek bir ayın sonunda değil, haftalar ve aylar süren uygulamaların sonunda bildirmiştir.

Yeme saatlerini daraltmanın tek başına ne kadar kilo verdirdiğini, ABD'nin farklı bölgelerinde yaşayan, fazla kilolu ya da obezitesi olan yetişkinlerle yürütülen ve TREAT adıyla bilinen 12 haftalık çalışma incelemiştir. TREAT çalışmasında katılımcılara herhangi bir kalori hedefi verilmemiş, gruplardan birinden yemeklerini günün sekiz saatlik bir dilimine sığdırıp kalan 16 saat boyunca kalori içeren hiçbir şey almaması, diğerinden ise günde üç düzenli öğün yemesi istenmiştir. 16/8 olarak bilinen bu yöntemi uygulayanlar 12 haftanın sonunda ortalama 0,94 kg, üç düzenli öğün yiyenler ise 0,68 kg vermiştir. İki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamış, grupların tahmini enerji alımı da birbirine benzer çıkmıştır. TREAT çalışmasının bu sonucu, yeme saatlerini daraltmanın toplam kaloriyi azaltmadığı durumda belirgin bir kilo kaybı sağlamayabileceğini düşündürür.

Fazla kilolu ya da obezitesi olan kadınlarda yapılmış 13 randomize kontrollü çalışmanın sonuçlarını bir araya getiren ve meta-analiz adı verilen bir araştırmada da zaman kısıtlı beslenme, karşılaştırıldığı gruplara göre vücut ağırlığını ortalama 1,9 kg daha fazla azaltmış, ancak kalori kısıtlamasıyla karşılaştırıldığında ondan üstün bulunmamıştır.

Kilo kaybı büyük ölçüde toplam kalori açığına bağlı olduğundan, aralıklı oruçla verdiğiniz kiloyu tek bir ayın sonucuyla değil, toplam kalori hedefinizi ve düzenli tartılarınızı göz önünde bulundurarak 8–12 haftalık bir süredeki eğilimle değerlendirmeniz daha sağlıklı olur.

Aralıklı oruçla kilo verirken kas kaybedilir mi?

Kilo verirken kaybedilen ağırlığın tamamı yağdan gelmeyebilir, bir kısmı kaslar, kemikler ve organlar gibi vücudun yağ dışındaki dokularının toplamı olan yağsız kütleden de gidebilir. Bir önceki bölümde andığımız TREAT çalışmasında, ölçümleri yüz yüze yapılan 50 kişilik alt grupta 16/8 yöntemini uygulayanların kollarındaki ve bacaklarındaki yağsız kütle, günde üç düzenli öğün yiyenlere göre daha fazla azalmıştır.

Sağlıklı, fazla kilolu ya da obezitesi olan yetişkinlerde aralıklı oruç üzerine yapılmış randomize kontrollü çalışmaları katılımcıların yaşına göre ayırarak inceleyen bir başka meta-analizde de genç yetişkinlerde ve 45 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde yağsız kütle kaybı görülmüştür. Yaş gruplarını ayrı ayrı inceleyen bu meta-analizin yazarları, yağsız kütleyi korumak için aralıklı oruca yeterli protein alımının ve ağırlıklarla ya da vücut ağırlığıyla yapılan egzersizlerin, yani kuvvet antrenmanının eşlik etmesini önerir. Kilo verirken kasınızı korumanın yollarını kilo verirken kas kaybı nasıl önlenir ve kas kaybı nasıl önlenir yazılarımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Kilo hedefiniz varsa aralıklı oruçla nasıl ilerlenir?

Aralıklı orucu kilo vermek için denemek isterseniz, buraya kadar andığımız çalışmaların ışığında aşağıdaki adımları göz önünde bulundurabilirsiniz.

  • Yemek yediğiniz saat aralığını, yani yeme pencerenizi, gündelik yaşamınıza rahatça oturan saatlere yerleştirin, zira seçtiğiniz düzeni uzun süre sürdürebilmeniz bilhassa önemlidir. Nitekim obezitesi olan yetişkinlerle ABD'nin Illinois eyaletindeki Chicago kentinde yürütülen bir yıllık bir çalışmada, bir gün çok az, ertesi gün daha bol yenen gün aşırı oruç grubundaki katılımcıların %38'i çalışmayı yarıda bırakmış, her gün kalori kısıtlayan grupta bu oran %29 olmuştur.
  • Yeme pencerenizin içinde porsiyonlarınızı ve toplam kaloriyi de gözden geçirin, çünkü TREAT çalışmasında görüldüğü gibi yeme saatlerini daraltmak tek başına her zaman kalori açığı yaratmayabilir.
  • Yağsız kütlenizi korumak için her öğününüze protein ekleyin ve haftalık hareket planınıza kuvvet antrenmanını katın. Örnek bir gün için 16/8 örnek menü yazımıza, adım adım başlangıç için aralıklı oruç nasıl yapılır rehberimize göz atabilirsiniz.
  • Kilonuzu haftada bir ya da iki kez, her seferinde aynı koşullarda tartılarak izleyin ve tek bir günün sonucundan çok haftalar içindeki genel eğilime bakın.

Aralıklı orucun 16/8 dışındaki biçimlerini ve genel çerçevesini merak ediyorsanız aralıklı oruç nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Gebelik ya da emzirme dönemindeyseniz, daha önce bir yeme bozukluğu yaşadıysanız ya da insülin gibi kan şekerini düşüren ilaçlar kullanıyorsanız aralıklı oruca başlamadan önce mutlaka hekiminizle istişare edin. Aralıklı oruç uygularken baş dönmesi ya da aşırı halsizlik yaşarsanız veya nedeni belirsiz, hızlı bir kilo kaybı fark ederseniz bir hekime danışmanız yerinde olur. Bayılma, göğüs ağrısı ya da nefes darlığı gibi durumlarda ise lütfen beklemeden 112'yi arayın. Aralıklı oruçla ilgili aklınıza takılan her konuda sağlık kurumlarından her zaman yardım alabilirsiniz.

Beslenme, hareket ve uyku alışkanlıklarınızın genel resmini görmek isterseniz yaklaşık 6 dakikanızı ayırarak Yaşam Skorumuzla beslenme, hareket, uyku, stres, sosyal bağ ve vücut kompozisyonu alanlarında kendinizi değerlendirebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Aralıklı oruç göbek yağını eritir mi?

Obezitesi olan kişilerle Çin'de yürütülen 12 aylık bir çalışmada, göbek bölgesindeki yağın göstergelerinden biri olan bel çevresi ve toplam vücut yağı, kalori kısıtlamasına aralıklı oruç ekleyen grupta ve yalnızca kalori kısıtlayan grupta benzer ölçüde değişmiştir. Bel çevrenizi toplam kalori hedefinizle birlikte düzenli olarak ölçmek, ilerlemenizi görmenin pratik bir yoludur.

Aralıklı oruçta kalori saymak gerekir mi?

Kilo vermeyi hedefliyorsanız yemek yediğiniz saatler içinde toplam kaloriyi de gözden geçirmeniz yerinde olur. Nitekim ABD'de fazla kilolu ya da obezitesi olan yetişkinlerle yürütülen 12 haftalık TREAT çalışmasında, kalori hedefi verilmeden 16/8 yöntemini uygulayan grubun tahmini enerji alımı günde üç düzenli öğün yiyen grubunkine benzer çıkmış, iki grubun verdiği kilo da birbirine yakın kalmıştır.

Kaynaklar

  1. Liu D, Huang Y, Huang C, et al. Calorie Restriction with or without Time-Restricted Eating in Weight Loss. N Engl J Med. 2022,386(16):1495-1504. doi:10.1056/NEJMoa2114833
  2. Lowe DA, Wu N, Rohdin-Bibby L, et al. Effects of Time-Restricted Eating on Weight Loss and Other Metabolic Parameters in Women and Men With Overweight and Obesity: The TREAT Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2020,180(11):1491-1499. doi:10.1001/jamainternmed.2020.4153
  3. Trepanowski JF, Kroeger CM, Barnosky A, et al. Effect of Alternate-Day Fasting on Weight Loss, Weight Maintenance, and Cardioprotection Among Metabolically Healthy Obese Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2017,177(7):930-938. doi:10.1001/jamainternmed.2017.0936
  4. Chen S, Zhang X, Kortas J, Liu H. Effects of time-restricted eating on body composition and metabolic parameters in overweight and obese women: a systematic review and meta-analysis. Front Nutr. 2025,12:1664412. doi:10.3389/fnut.2025.1664412
  5. Xing K, Liu R, Peng S, et al. Age-Specific Analysis of the Effects of Intermittent Fasting on Body Composition and Cardiometabolic Markers in Healthy Adults and Individuals with Overweight or Obesity: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2026,18(11):1799. doi:10.3390/nu18111799