Aralıklı oruçta asıl zorluk çoğu zaman saatleri tutturmak değil, o saatlerin içinde tabağınıza ne koyacağınıza karar vermektir. Gün içinde yemek yediğiniz saatler, yani yeme penceresi kısaldıkça her öğünün hem doyurucu hem dengeli olması bilhassa önem kazanır. Aşağıdaki örnekler, böyle bir günün Türk sofrasında nasıl akabileceğini gösterir.
16/8 düzeninde örnek bir gün nasıl geçer?
Aşağıdaki menüyü herhangi bir çalışmadan almadık, Türk mutfağının gündelik yemeklerinden kendimiz derledik. Menünün dayandığı 12:00–20:00 penceresi ise fazla kilolu ve obez yetişkinlerle yapılan 12 haftalık TREAT çalışmasında kullanılmıştır. Porsiyon ihtiyacı yaşa, boya, kiloya ve gün içindeki harekete göre değiştiği için miktar yazmadık, her tabağın nasıl kurulacağını göstermekle yetindik. Pencerenin nasıl seçileceğini ve aralıklı oruca adım adım nasıl başlanacağını aralıklı oruç nasıl yapılır rehberimizde bulabilirsiniz.
| Saat | Öğün | Örnek tabak |
|---|---|---|
| 12:00 | İlk öğün | Yumurtalı menemen, bir dilim tam buğday ekmeği, domates ve salatalık |
| 15:30 | Ara öğün | Süzme yoğurt, bir avuç ceviz ve bir porsiyon meyve |
| 19:00 | Son öğün | Zeytinyağlı sebze yemeği, ızgara balık ya da tavuk, bir kase mercimek çorbası |
| 20:00 sonrası | Açlık saatleri | Su, sade çay, sade kahve ya da şekersiz bitki çayı |
Gün içinde bir öğüne daha ihtiyaç duyarsanız 8 saatlik pencerenin içinde öğün sayısını artırabilirsiniz, esas olan bütün yemeklerin bu pencereye sığmasıdır.
Erken bir yeme penceresi seçerseniz menü nasıl değişir?
Sabahları daha iştahlıysanız 08:00–16:00 gibi erken bir pencereyi de seçebilirsiniz. Nitekim obezitesi olan kişilerle yapılan 12 aylık bir çalışmada yemekler bu saatler arasında yenmiştir. Böyle erken bir pencerede günün asıl yükünü kahvaltı ile öğle yemeği taşır. Aşağıdaki menü de yine bizim hazırladığımız bir örnektir.
| Saat | Öğün | Örnek tabak |
|---|---|---|
| 08:00 | Kahvaltı | Haşlanmış yumurta, beyaz peynir, zeytin, domates, bir dilim tam tahıllı ekmek |
| 12:00 | Öğle yemeği | Kuru fasulye ya da nohut yemeği, bulgur pilavı, cacık |
| 15:30 | Ara öğün | Meyve ve bir avuç çiğ badem |
| 16:00 sonrası | Açlık saatleri | Su, sade çay, bitki çayı |
Pencere kısaldığında tabakta neler bulunmalı?
Yeme penceresi daraldığında her öğünde üç unsuru bir arada bulundurmak işinizi kolaylaştırır. Bu unsurların ilki yumurta, yoğurt, peynir, baklagil, balık ya da et gibi bir protein kaynağıdır. İkincisi, tokluk hissini uzatan sebze ve baklagil gibi lifli besinlerdir. Üçüncüsü ise zeytinyağı ve kuruyemiş gibi sağlıklı yağlardır.
Protein kaynağının her öğünde bulunmasına bilhassa dikkat etmek gerekir, çünkü aralıklı oruçla yapılan çalışmalarda yağsız kütlenin, yani başta kaslar olmak üzere vücudun yağ dışındaki dokularının da azalabildiği görülmüştür. Nitekim fazla kilolu ve obez yetişkinlerle yapılan TREAT çalışmasında 16/8 uygulayan grupta kol ve bacaklardaki yağsız kütlenin göstergesi, günde üç düzenli öğün yiyen gruba göre daha fazla azalmıştır. Sağlıklı yetişkinlerle ve fazla kilolu ya da obez kişilerle yapılmış birçok çalışmanın sonuçlarını bir araya getirip katılımcıları yaş gruplarına ayırarak inceleyen bir meta-analizde de 30 yaşın altındakilerde ve 45 yaş ve üzerindekilerde yağsız kütle kaybı görülmüştür.
Protein, lifli besinler ve sağlıklı yağlar Akdeniz mutfağında zaten bir arada bulunur. Menüyü kendi sofranıza uyarlarken Ege mutfağıyla 7 günlük Akdeniz menüsüne göz atabilirsiniz. Günlük protein miktarınızı hesaplamak isterseniz nasıl yapacağınızı günlük protein ihtiyacı yazımızda anlatıyoruz.
Menüyü günlük hayatınıza yerleştirmek için pratik öneriler
- Haşlanmış yumurta, pişmiş baklagil ve yıkanmış sebzeleri bir gün önceden hazırlamak, pencere açıldığında dengeli bir tabak kurmayı kolaylaştırır.
- Öğünlerinizin büyüklüğünü kendi açlığınıza göre ayarlayın, pencerenin ilk öğününde tok hissetmek için fazla yemeniz gerekmez.
- Şekerli ya da sütlü içecekleri açlık saatlerinde değil, yeme penceresinin içinde tüketin.
- Davetli olduğunuz ya da sevdiklerinizle sofraya oturacağınız günlerde pencereyi o gün için genişletmek, 16/8 düzenini uzun vadede sürdürmenizi kolaylaştırır.
Bu menüler herkese uygun mudur, ne zaman hekime danışmalısınız?
Bu yazıdaki menüler birer örnektir, size özgü bir planı hekiminiz ya da diyetisyeninizle birlikte oluşturabilirsiniz. Gebeyseniz ya da emziriyorsanız, yeme bozukluğu geçmişiniz varsa ya da insülin gibi kan şekerini düşüren ilaçlar kullanıyorsanız aralıklı oruca başlamadan önce hekiminizle istişare etmenizi öneririz. Hekime danışarak başlanması gereken durumların ayrıntılı listesi için aralıklı oruç nasıl yapılır yazımızın hekime danışma bölümüne bakabilirsiniz. Aralıklı oruç sırasında baş dönmesi ya da aşırı halsizlik hissederseniz bir şeyler yiyip hekiminize danışmanız yerinde olur. Bayılma ya da göğüs ağrısı yaşarsanız lütfen beklemeden 112'yi arayın.
Alışkanlıklarınızın genel resmini görmek isterseniz yaklaşık 6 dakikanızı ayırarak Yaşam Skorumuzla beslenme, hareket, uyku, stres, sosyal bağ ve vücut kompozisyonu alanlarında kendinizi değerlendirebilirsiniz. Kilo vermeyi hedefliyorsanız beklentilerinizi netleştirmek için aralıklı oruç kilo verdirir mi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
16/8 aralıklı oruçta son öğün saat kaçta yenmeli?
Son öğünün saati seçtiğiniz yeme penceresine bağlıdır. Fazla kilolu ve obez yetişkinlerle yapılan 12 haftalık bir çalışmada son öğün 20:00'ye kadar, obezitesi olan kişilerle yapılan 12 aylık bir çalışmada ise 16:00'ya kadar yenmiştir. Gün içindeki iş ve uyku düzeninize en iyi uyan pencereyi seçebilirsiniz.
Kaynaklar
- Lowe DA, Wu N, Rohdin-Bibby L, et al. Effects of Time-Restricted Eating on Weight Loss and Other Metabolic Parameters in Women and Men With Overweight and Obesity: The TREAT Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2020,180(11):1491-1499. doi:10.1001/jamainternmed.2020.4153
- Liu D, Huang Y, Huang C, et al. Calorie Restriction with or without Time-Restricted Eating in Weight Loss. N Engl J Med. 2022,386(16):1495-1504. doi:10.1056/NEJMoa2114833
- Xing K, Liu R, Peng S, et al. Age-Specific Analysis of the Effects of Intermittent Fasting on Body Composition and Cardiometabolic Markers in Healthy Adults and Individuals with Overweight or Obesity: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2026,18(11):1799. doi:10.3390/nu18111799



