← Sağlık Kütüphanesi

Stres · 7 dk okuma

Anksiyete belirtileri nelerdir? Fiziksel belirtiler ve anksiyete testi

Midenizdeki düğüm, ellerinizdeki titreme ve gece boyu zihninizde dönüp duran düşünceler bazen aynı güne sığar. Bedeniniz ve zihniniz aynı anda alarm verdiğinde, yaşadığınızın gelip geçici bir gerginlik mi, yoksa üzerinde durulması gereken bir rahatsızlık mı olduğunu kestirmek her zaman kolay olmaz. Kaygının kendini hangi belirtilerle gösterdiğini bilmek, atacağınız adımı telaşa kapılmadan seçmenize yardım eder.

Yedi soruluk GAD-7 anksiyete anketinin 10 ve üzeri puan eşiğindeki başarısını gösteren infografik. Bu eşikte yaygın anksiyete bozukluğu olanların yaklaşık %64'ü yakalanıyor, olmayanların yaklaşık %91'i eşiğin altında kalıyor.
Kaygı tarama anketi GAD-7'nin 10 ve üzeri puan eşiğindeki başarısı. Kaynak: Cochrane sistematik derlemesi, Cochrane Database Syst Rev, 2025.

Normal kaygı ile kaygı bozukluğu arasındaki fark nedir?

Gündelik dilde kaygı dediğimiz ve tıpta anksiyete olarak adlandırılan duygu, tehdit ve belirsizlik karşısında verdiğimiz doğal bir tepkidir. Anksiyete bozukluklarında ise kaygı, karşılaşılan durumla orantısız ve süreğen bir hâl alır ve günlük işleyişi zorlaştırır.

Anksiyete bozuklukları tek bir rahatsızlıktan ibaret değildir. Anksiyeteye ilişkin çalışmaları bir araya getirip değerlendiren ve tıp dergisi The Lancet'te yayımlanmış kapsamlı bir derlemeye göre bu ailede yaygın anksiyete bozukluğunun yanı sıra panik bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu, agorafobi, özgül fobiler ve ayrılık anksiyetesi de yer alır. Panik bozukluğu tekrarlayan ani korku ataklarıyla, sosyal anksiyete bozukluğu başkalarının önünde değerlendirilme ya da mahcup olma korkusuyla, agorafobi kaçmanın ya da yardım almanın güç olabileceği yerlerde duyulan yoğun korkuyla, özgül fobiler yükseklik ya da belirli hayvanlar gibi tek bir nesneye veya duruma karşı duyulan korkuyla, ayrılık anksiyetesi ise sevilen kişilerden ayrı kalmaya dair aşırı kaygıyla kendini gösterir. Bu bozuklukların tamamı, kaygının durumla orantısız ve süreğen olması ve günlük işleyişi bozması noktasında birleşir.

Anksiyete bozuklukları ailesinin, yazımızın da odağındaki üyesi yaygın anksiyete bozukluğudur ve bu bozukluğun tanı ölçütleri daha somuttur. ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü'nün tarifine göre yaygın anksiyete bozukluğundan söz edebilmek için günlük konulara dair endişeyi kontrol etmenin çoğu gün güç olması ve bu güçlüğün en az altı ay sürmesi gerekir. Endişeye huzursuzluk, yorgunluk ve odaklanma güçlüğü gibi başka belirtilerin de eşlik etmesi beklenir. Nitekim Sağlık Bakanlığı'nın Anksiyete Bozuklukları Klinik Protokolü de yaygın anksiyete bozukluğunu en az altı ay süren, kontrol edilemeyen aşırı endişe olarak tanımlar.

Sınav öncesindeki heyecan ya da önemli bir görüşmeden önce duyulan gerginlik, yaygın anksiyete bozukluğunun tanı ölçütlerine girmez. Olağan kaygıyı bir bozukluktan ayıran esas unsurlar, kaygının ne kadar sürdüğü, kontrol altına alınıp alınamadığı ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğidir. Ani başlayan yoğun korku nöbetleri, yani panik ataklar ise ayrı bir konudur ve bu atakların belirtilerini panik atak belirtileri yazımızda ayrıntısıyla anlattık.

Anksiyetenin fiziksel belirtileri nelerdir?

Anksiyete yalnızca zihinde yaşanmaz, beden de bu sürece katılır. ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü, yaygın anksiyete bozukluğunda sık görülen bedensel belirtileri aşağıdaki gibi sıralar.

  • Kas gerginliği, baş, kas ya da mide ağrısı
  • Uykuya dalmada ya da uykuyu sürdürmede güçlük ve yorgunluk
  • Titreme ya da seğirme
  • Terleme, baş dönmesi hissi ve nefes darlığı hissi
  • Yutkunmada güçlük
  • Sık tuvalete gitme

Zihinsel ve duygusal belirtiler arasında ise günlük konulara dair aşırı endişe, huzursuzluk, kolayca gerilme ya da sinirlenme ve dikkati toplamakta güçlük sayılır. Bu belirtilerin her birini zaman zaman herkes yaşar. Esas dikkat edilmesi gereken, belirtilerin bir arada görülmesi ve uzun süre devam etmesidir.

Bedensel belirtilerle kaygı arasındaki ilişki, Finlandiya'nın kuzeyinde 46 yaşındaki 5.585 kişiyle yürütülen bir çalışmada da görülmüştür. Katılımcıları tek bir zaman diliminde değerlendiren bu kesitsel çalışmada, sorulan dört bedensel belirtinin hiçbirini yaşamayanların yalnızca %1,6'sı yazımızın ilerleyen bölümünde ele aldığımız GAD-7 anksiyete anketinde yüksek puan almış, dört belirtinin dördünü de yaşayanlarda ise bu oran %22,6'ya ulaşmıştır. Finlandiya'daki bu çalışmanın bulgusu, uzun süredir devam eden bedensel yakınmaların ardında kaygının da bulunabileceğini hatırlatır.

Fiziksel belirtiler başka bir sağlık sorunundan da kaynaklanabilir mi?

Anksiyetede görülen bedensel belirtilerin başka sağlık sorunlarından da kaynaklanabileceğini göz önünde bulundurmak gerekir. The Lancet dergisinde yayımlanan anksiyete derlemesi, tiroid, kalp ve solunum sistemi hastalıklarının da benzer belirtiler verebildiğini vurgular. Aynı derleme, alkolün ya da bazı ilaçların etkisinin veya bu maddelerin bırakılmasının da benzer tablolar ortaya çıkarabileceğini ve bu olası nedenlerin anksiyeteden mutlaka ayırt edilmesi gerektiğini belirtir.

Anksiyeteyi bedensel hastalıklardan ayırt ederken sık akla gelen organlardan biri tiroid bezidir. Genel toplumdan seçilen kişilerle yürütülmüş 12 çalışmanın sonuçlarını, toplam yaklaşık 677 bin kişiyi kapsayacak biçimde tek bir analizde birleştiren bir meta-analizde, tiroid bezinin fazla çalışması anksiyeteyle küçük ölçüde ilişkili bulunmuştur.

Belirtileriniz yeni başlamışsa ya da bedensel yakınmalarınız ön plandaysa, hekiminiz sizi muayene ederek tiroid, kalp ve solunum sistemi hastalıkları gibi olası bedensel nedenleri ayırt etmek için gerekli tahlilleri planlayabilir. Yorgunluk da anksiyetenin belirtileri arasında yer aldığından, süregiden yorgunluğun başka olası nedenlerini merak ediyorsanız sürekli yorgunluk ve halsizlik yazımızda bulabilirsiniz.

Anksiyete testi nasıl yapılır, sonuç ne anlama gelir?

Anksiyete için en sık kullanılan kısa tarama anketi, 7 sorudan oluşan GAD-7'dir. Anketin adı, İngilizcede yaygın anksiyete bozukluğu anlamına gelen Generalized Anxiety Disorder ifadesinin baş harflerinden ve soru sayısından gelir. Anket sonucunu yorumlarken önerilen eşik, 10 ve üzeri puandır.

Tıbbi araştırmaları belirli kurallarla tarayıp değerlendiren uluslararası Cochrane ağı, GAD-7'nin başarısını birçok ülkeden 48 çalışmayı bir araya getiren bir derlemeyle incelemiştir ve bu çalışmaların çoğu epilepsi, kanser ya da kalp-damar hastalığı gibi belirli sağlık sorunları olan kişilerde yürütülmüştür. Cochrane derlemesine göre anket, 10 ve üzeri puan eşiğinde yaygın anksiyete bozukluğu olanların yaklaşık %64'ünü yakalamış, bu bozukluğu olmayanların ise yaklaşık %91'ini eşiğin altında bırakmıştır. Anketin, türü ne olursa olsun herhangi bir anksiyete bozukluğu olan kişileri yakalama oranı ise yaklaşık %48 bulunmuştur.

Cochrane derlemesindeki bu oranlar göz önünde bulundurulduğunda, ankette 10 ve üzeri puan almak dikkate değer bir işarettir ve bir uzmanla görüşmek için yerinde bir gerekçedir. Puanınız eşiğin altında kalsa bile belirtileriniz sizi zorluyorsa bir değerlendirme almanız yine de değerlidir. Tanıyı ise bir ruh sağlığı uzmanı, sizinle yapacağı ayrıntılı bir klinik görüşmenin ardından koyar ve anket sonucunuzu bu görüşmeye yanınızda götürmeniz iyi bir başlangıç olur.

Alışkanlıklarınızın genel resmini görmek isterseniz yaklaşık 6 dakikanızı ayırarak Yaşam Skorumuzla beslenme, hareket, uyku, stres, sosyal bağ ve vücut kompozisyonu alanlarında kendinizi değerlendirebilirsiniz.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Endişeniz çoğu gün sürüyorsa, onu kontrol etmekte zorlanıyorsanız ve endişeniz uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa bir sağlık profesyoneliyle istişare etmenin zamanı gelmiş olabilir. Bunun için aile hekiminize başvurabilir ya da Sağlık Bakanlığı'nın Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden doğrudan bir psikiyatri polikliniğinden randevu alabilirsiniz.

Kaygınızı hafifletmek için neler yapabileceğinizi anksiyete nasıl geçer rehberimizde ayrıntısıyla anlattık. Stresle ilişkili belirtileri anksiyeteden ayırt etmek isterseniz stres belirtileri yazımıza göz atabilirsiniz. Uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte güçlük de anksiyetenin bedensel belirtileri arasında sayıldığından, uykusuzluk yaşıyorsanız uykusuzluğun nedenlerini anlattığımız yazımız da size yol gösterebilir.

Acil durumda 112'yi arayın. Göğsünüzde ağrı ya da baskı, nefes darlığı, soğuk terleme, kolunuza ya da çenenize yayılan ağrı veya bayılma yaşarsanız, bunların kaygıdan kaynaklandığını düşünseniz bile lütfen vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtiler kalp krizinde de görülebildiğinden, panik atağı kalp krizinden ayırt etmenin yollarını panik atak mı kalp krizi mi yazımızda ayrıca anlattık. Kaygıyla baş ederken kendinize zarar verme düşünceleriniz olursa lütfen tek başınıza kalmayın ve beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Kaygınız ve ruh hâliniz için sağlık kurumlarından her zaman yardım alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Anksiyete ile stres aynı şey midir?

Stres ile anksiyete birbiriyle ilişkilidir ama aynı şey değildir. Stresle ilişkili kaygı, üzerinizdeki yük hafifledikçe azalır. Anksiyete bozukluğunda ise kaygı, karşılaşılan durumla orantısız bir hâl alır ve süreğen biçimde devam eder.

Anksiyete bozukluğu kimlerde daha sık görülür?

The Lancet dergisinde yayımlanan kapsamlı bir anksiyete derlemesine göre anksiyete bozuklukları çoğunlukla çocukluk, ergenlik ve erken erişkinlik döneminde başlar. Aynı derlemeye göre anksiyete bozukluklarının çoğu türü, kadınlarda erkeklere göre yaklaşık iki kat sık görülür.

Anksiyete ile depresyon birlikte görülebilir mi?

Evet, anksiyete ile depresyon sıklıkla bir arada görülür. Ne var ki ikisi birbirinden ayrı durumlardır ve gündelik işleyişi her biri ayrı ayrı etkiler, bu nedenle değerlendirme sırasında ikisi de dikkate alınır.

Kaynaklar

  1. T.C. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Araştırma, Geliştirme ve Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Dairesi Başkanlığı. Anksiyete Bozuklukları Klinik Protokolü (Versiyon 1.0). Ankara; 2021. ekutuphane.saglik.gov.tr (Erişim: 9 Kasım 2026)
  2. National Institute of Mental Health. Generalized Anxiety Disorder (GAD). nimh.nih.gov. nimh.nih.gov/health/publications/generalized-anxiety-disorder-gad (Erişim: 9 Kasım 2026)
  3. Craske MG, Stein MB. Anxiety. Lancet. 2016;388(10063):3048-3059. doi:10.1016/S0140-6736(16)30381-6
  4. Kujanpää TS, Jokelainen J, Auvinen JP, Timonen MJ. The association of generalized anxiety disorder and somatic symptoms with frequent attendance to health care services: a cross-sectional study from the Northern Finland Birth Cohort 1966. Int J Psychiatry Med. 2017;52(2):147-159. doi:10.1177/0091217417720894
  5. Ivens B, Bode H, Bschor T, Henssler J, Baethge C. Thyroid disorders, thyroid autoimmunity, and anxiety: a systematic review and meta-analysis of population-based studies. PeerJ. 2026;14:e21446. doi:10.7717/peerj.21446
  6. Aktürk Z, Hapfelmeier A, Fomenko A, et al. Generalized Anxiety Disorder 7-item (GAD-7) and 2-item (GAD-2) scales for detecting anxiety disorders in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2025;3(3):CD015455. doi:10.1002/14651858.CD015455