← Sağlık Kütüphanesi

Hareket · 6 dk okuma

Pilates bele iyi gelir mi? Kronik bel ağrısında kanıtlar

Bel ağrısı uzun sürdüğünde oturmak, eğilmek, hatta yürümek bile insana zor gelebilir ve böyle dönemlerde Pilates gibi sakin, kontrollü hareketlere dayanan bir egzersiz çoğu zaman akla ilk gelen seçeneklerden biri olur. Pilatesin bel ağrısına gerçekten iyi gelip gelmediğini, başka egzersizlerden bir farkı olup olmadığını ve kimlerin başlamadan önce hekimine danışması gerektiğini bilmek, ağrınızla baş ederken atacağınız adımları çok daha bilinçli seçmenizi sağlar.

Pilates ve kronik bel ağrısı kanıtını gösteren üç kutu: kısa dönemde ağrıda 14 puan azalma, 3 ila 12 ay arasında ağrıda 10,5 puan azalma ve diğer egzersizlerle karşılaştırıldığında işlevsellikte anlamlı fark olmaması.
Pilates, minimal müdahaleye, yani hiç ya da çok az tedavi uygulanan gruplara göre ağrıyı ilk üç ayda 14 puan, 3 ila 12 ay arasında 10,5 puan azaltmış, diğer egzersizlerle kıyaslandığında ise işlevsellikte anlamlı bir fark görülmemiştir. Kaynak: Bel ağrısında Pilates Cochrane derlemesi, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015.

Pilates kronik bel ağrısına iyi gelir mi?

Pilatesin bel ağrısına etkisini en kapsamlı biçimde inceleyen kaynaklardan biri, tıbbi araştırmaları belirli bir yöntemle bir araya getiren uluslararası Cochrane ağının bu konudaki derlemesidir. Cochrane derlemesi, yeni başlamış (akut), birkaç haftadır süren (alt akut) ya da 12 hafta ve üzeri devam eden (kronik) bel ağrısı olan yetişkinlerde yapılmış çalışmaları taramış ve katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı, randomize kontrollü çalışma olarak bilinen 10 araştırmayı bir araya getirmiştir. Bu 10 çalışmaya katılan toplam 510 kişinin ağrısı, altında belirli bir yapısal neden bulunamayan ve özgül olmayan bel ağrısı denen türdendir.

Cochrane derlemesinde Pilates, minimal müdahale gruplarıyla karşılaştırıldığında, 0 ile 100 arasında puanlanan bir ağrı ölçeğinde ağrıyı ilk üç ayı kapsayan kısa dönemde ortalama 14 puan azaltmıştır. Üç ila on iki ay arasındaki izlemde ağrıdaki azalma ortalama 10,5 puan olmuştur. Günlük işlevlerdeki kısıtlılıkta da benzer bir tablo görülmüş ve Pilates, üç ila on iki ay arasında minimal müdahale gruplarına göre gündelik işleri yapabilme becerisini iyileştirmiştir.

Pilates diğer egzersizlerden daha mı iyi?

Cochrane derlemesindeki çalışmaların bir kısmı Pilatesi minimal müdahale yerine başka egzersiz programlarıyla karşılaştırmıştır ve bu karşılaştırmada günlük işlevlerdeki kısıtlılık açısından iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Cochrane derlemesinin yazarları bu sonuca dayanarak Pilatesi seçme kararının hastanın ya da tedaviyi yürüten sağlık profesyonelinin tercihine ve maliyete göre verilebileceğini belirtmiştir.

Yalnızca kronik bel ağrısı olan yetişkinlerle yapılmış çalışmaları bir araya getiren daha yeni ve daha büyük iki analiz ise Pilatesi en etkili egzersizler arasında göstermiştir. Bu iki analiz, ağ meta-analizi adı verilen ve çok sayıda çalışmanın verisini birleştirerek farklı egzersiz türlerini aynı anda karşılaştıran, ardından da etkilerine göre sıralayan bir yöntemle yapılmıştır.

217 çalışmayı kapsayan ağ meta-analizinde Pilates, omurgaya yönelik tekrarlı hareket ve duruşlara dayanan McKenzie yöntemi ve işlevleri kademeli egzersizle yeniden kazandırmayı amaçlayan fonksiyonel restorasyon programlarıyla birlikte, minimal müdahaleye göre orta düzeyden klinik açıdan önemli, yani hastanın gündelik hayatında fark edebileceği büyüklüğe varan etkiler göstermiştir. 118 çalışmayı kapsayan ikinci ağ meta-analizinde ise ağrıyı ve günlük işlevlerdeki kısıtlılığı azaltmada en yüksek sırayı Pilates almıştır. Bununla birlikte 217 çalışmalık ağ meta-analizinin yazarları, kronik bel ağrısı olan kişilerin keyif aldıkları egzersizi yapmaya teşvik edilmesini önermiştir.

Aşağıdaki tablo, Cochrane derlemesinin bulgularını her bulgunun dayandığı karşılaştırmayla birlikte bir arada gösterir.

Cochrane derlemesinde Pilatesin bel ağrısına etkisi
KarşılaştırmaSonuçDayandığı çalışmalar
Pilates ve minimal müdahale (kısa dönem)Ağrıda ortalama 14 puan azalmaPilatesi minimal müdahaleyle karşılaştıran randomize çalışmalar, ilk üç aylık izlem
Pilates ve minimal müdahale (3–12 ay)Ağrıda ortalama 10,5 puan azalma, işlevsellikte iyileşmePilatesi minimal müdahaleyle karşılaştıran randomize çalışmalar, 3 ila 12 aylık izlem
Pilates ve diğer egzersizlerİşlevsellikte anlamlı fark yokPilatesi başka egzersiz programlarıyla karşılaştıran randomize çalışmalar

Kaynak: Cochrane derlemesi (10 randomize kontrollü çalışma, 510 kişi). Puanlar 0–100 ölçeğe çevrilmiştir.

Kılavuzlar ne öneriyor?

Hekimlere tedavi seçiminde yol gösteren kılavuzlardan biri, ABD'deki iç hastalıkları uzmanlarını bir araya getiren Amerikan Hekimler Koleji'nin bel ağrısı kılavuzudur. Amerikan Hekimler Koleji kılavuzu, kronik bel ağrısında ilk adım olarak ilaçsız tedavileri önerir ve egzersiz de bu ilaçsız seçenekler arasında yer alır. Aynı kılavuz, akut ve alt akut bel ağrılarının çoğunun hangi tedavi uygulanırsa uygulansın zamanla düzeldiğini de belirtir. Yeni başlamış bir ağrıda ise yoğun bir egzersiz programına girişmeden önce hekiminizin yönlendirmesini almanız yerinde olur.

Pilatesle nasıl başlamalı?

Kronik bel ağrısında 118 çalışmayı bir araya getiren ağ meta-analizinde en yararlı bulunan programların arasında haftada en az 1–2 Pilates seansı içerenler yer almıştır. Pilates, yerde bir minder üzerinde mat Pilates olarak ya da reformer gibi yaylı aletlerle aletli Pilates olarak yapılabilir. Kronik bel ağrısı olan kişilerle yapılan ve bu iki seçeneği karşılaştıran randomize bir çalışmada, mat ile aletli Pilates arasında ağrı şiddeti açısından fark görülmemiştir. Mat ve aletli Pilatesin ayrıntılı karşılaştırmasını reformer ve mat pilates yazımızda ele aldık.

Pilatese başlarken aşağıdaki noktaları göz önünde bulundurmanızı öneririz.

  • Hareketleri ağrısız ya da rahat sayabileceğiniz bir aralıkta tutun.
  • Eğitmeninize bel ağrınızın ne kadar süredir devam ettiğini ve bacağınıza yayılan bir belirti olup olmadığını mutlaka söyleyin.
  • Birkaç haftalık düzenli bir programın ardından gündelik hareketlerinizde nasıl bir değişim olduğuna bakın.

Pilatesin bel ağrısı dışındaki faydalarını ve etki süresini Pilates faydaları yazımızda bulabilirsiniz.

Kimler dikkatli olmalı?

Bel fıtığı gibi akut bir disk sorunu yaşıyorsanız ya da ağrınız yeni başlamışsa, bacağınıza yayılıyorsa veya uyuşma ve güç kaybıyla birlikteyse, Pilatese başlamadan önce hekiminizin ya da fizyoterapistinizin değerlendirmesini almanız yerinde olur. Gebelikte ve doğum sonrası dönemde size uygun Pilates hareketlerini kadın doğum hekiminizle birlikte belirleyebilirsiniz. Düşme ya da kaza gibi bir travmanın ardından başlayan ya da ateşle birlikte seyreden bel ağrısı da egzersize başlamadan önce mutlaka bir hekim değerlendirmesi gerektirir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Bacaklarınızda ani bir güçsüzlük, idrar ya da dışkı kontrolünde zorluk veya kasık bölgesinde uyuşma fark ederseniz lütfen beklemeden acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Birkaç haftadır süren bel ağrısı, geceleri uykunuzu bölen ağrı ya da bacağa yayılan uyuşma için aile hekiminizle görüşebilirsiniz, aile hekiminiz sizi doğru polikliniğe yönlendirebilir.

Kaynaklar

  1. Yamato TP, Maher CG, Saragiotto BT, et al. Pilates for low back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(7):CD010265. doi:10.1002/14651858.CD010265.pub2 · DOI · PubMed
  2. Hayden JA, Ellis J, Ogilvie R, et al. Some types of exercise are more effective than others in people with chronic low back pain: a network meta-analysis. J Physiother. 2021;67(4):252-262. doi:10.1016/j.jphys.2021.09.004 · DOI · PubMed
  3. Fernández-Rodríguez R, Álvarez-Bueno C, Cavero-Redondo I, et al. Best Exercise Options for Reducing Pain and Disability in Adults With Chronic Low Back Pain: Pilates, Strength, Core-Based, and Mind-Body. A Network Meta-analysis. J Orthop Sports Phys Ther. 2022;52(8):505-521. doi:10.2519/jospt.2022.10671 · DOI · PubMed
  4. Qaseem A, Wilt TJ, McLean RM, et al. Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. Ann Intern Med. 2017;166(7):514-530. doi:10.7326/M16-2367 · DOI · PubMed
  5. da Luz MA Jr, Costa LOP, Fuhro FF, et al. Effectiveness of mat Pilates or equipment-based Pilates exercises in patients with chronic nonspecific low back pain: a randomized controlled trial. Phys Ther. 2014;94(5):623-631. doi:10.2522/ptj.20130277 · DOI · PubMed