Kalp krizi her zaman filmlerdeki gibi göğsü tutup yere yığılmakla başlamaz. Gerçek hayatta belirtiler daha belirsiz olabilir ve insanın aklına "hangi kol ağrıyor" ya da "kulağımdaki çizgi bir işaret mi" gibi sorular takılır. Bu ipuçlarından hangisine ne ölçüde güvenilebileceğini bilmek, bilhassa her dakikanın değerli olduğu bir anda, doğru kararı vermeyi kolaylaştırır.
Kalp krizi belirtileri nelerdir? Göğüs ağrısı olmadan da olur mu?
Kalp krizinin tipik belirtisi göğüste hissedilen ağrı, baskı, sıkışma ya da rahatsızlıktır. ABD'deki 103 hastanede kalp krizi nedeniyle yatan 18–55 yaş arasındaki 2.985 kişiyle yapılan VIRGO çalışmasında kadınların %87,0'ı, erkeklerin %89,5'i bu tür bir göğüs ağrısıyla hastaneye başvurmuştur. Aynı çalışmada hastaların göğüs ağrısının yanı sıra bildirdiği ek belirtiler arasında üst karında rahatsızlık, çarpıntı ve çenede, boyunda, kollarda ya da iki kürek kemiği arasında ağrı da yer almıştır.
Göğüs ağrısı en sık görülen belirti olsa da her hastada ortaya çıkmaz, dolayısıyla göğüs ağrısı olmadan da kalp krizi geçirilebilir. Nitekim ABD'nin ulusal kalp krizi kayıt sisteminde yer alan ve kalp krizi nedeniyle hastaneye yatmış 1,14 milyondan fazla hastanın verilerini inceleyen bir çalışmada göğüs ağrısı olmadan başvuranların oranı erkeklerde %30,7, kadınlarda %42,0 bulunmuştur. Bu kayıt çalışmasında kadınlarla erkekler arasındaki fark gençlerde daha belirgin görülmüş, yaş ilerledikçe azalmıştır. Kadınlarda belirtilerin hangi yönlerden farklılaşabildiğini kadınlarda kalp krizi belirtileri yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Kalp krizinde hangi kol ağrır? Sol kol ağrısı şart mı?
Kalp krizi denince çoğu kişinin aklına sol kola vuran ağrı gelir, oysa ağrının yalnızca sol kolla sınırlı kalması gerekmez. Hastaların göğüs ağrısını nasıl tarif ettiğinin kalp krizini ayırt etmede ne ölçüde yol gösterdiğini inceleyen çalışmalar bir derlemede bir araya getirilmiştir. Bu derlemeye göre ağrının tek omza, iki omza ya da kollara yayılması kalp krizi olasılığını artıran özellikler arasındadır. Olabilirlik oranı adı verilen ölçüye göre bu özellikler, göğüs ağrısıyla başvuranlar arasında kalp krizi geçirenlerde geçirmeyenlere kıyasla 2,3 ile 4,7 kat daha sık görülmüştür. Buna karşılık bıçak saplanır gibi batan, nefes alıp vermekle ya da vücudun duruşuyla değişen veya göğse bastırınca ortaya çıkan ağrı, kalp krizi olasılığını azaltan özellikler arasında sayılmıştır. Derlemenin vardığı sonuca göre bu özelliklerin hiçbiri tek başına kalp krizini dışlamaya yetmediğinden, yardım çağırma kararını ağrının hangi kolda olduğuna değil, belirtilerin varlığına bağlamak daha güvenlidir.
Kalp krizi belirtileri kaç gün önce başlar?
Kalp krizinden önceki belirtilerin kaç gün önce başladığına dair herkes için geçerli tek bir süre verilemez, ancak bazı kişilerde belirtiler kriz gelmeden önce de kendini gösterir. Yazının başında andığımız, genç kalp krizi hastalarıyla yapılan VIRGO çalışmasında kadınların %29,5'i, erkeklerin %22,1'i hastaneye yatmalarından önce benzer belirtiler nedeniyle bir sağlık kuruluşuna başvurmuştur. Yorgunluk, uyku bozukluğu ve nefes darlığı gibi erken uyarı belirtileri üzerine yapılan çalışmaları, belirtileri fark edilmeden geçirilen kalp krizlerini de anlattığımız gizli kalp krizi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Kulak memesindeki çizgi kalp krizi belirtisi mi?
Kalp krizi belirtileriyle ilgili merak edilen konulardan biri de kulak memesindeki çizgidir. Kulak deliğinin hemen önündeki tragus denen küçük kıkırdak çıkıntıdan kulak kepçesine doğru geriye uzanan bu derin kırışıklık, kulak memesi çizgisi ya da Frank işareti olarak bilinir. Kulak memesi çizgisinin, kalbi besleyen damarların daralmasıyla seyreden ve kalp krizine zemin hazırlayan koroner arter hastalığıyla bağlantısını inceleyen çalışmaları değerlendiren bir derlemeye göre, bu çalışmaların bir kısmı çizgiyle hastalık arasında ilişki bulmuş, bir kısmı bulmamıştır. Aynı derlemede anılan ve birçok çalışmanın verisini birleştiren bir meta-analiz, kulak memesi çizgisinin koroner arter hastalığının bir göstergesi olabileceği görüşünü desteklemiştir, derlemenin yazarları ise kanıttaki çeşitli eksiklikler nedeniyle bu bağlantının kabul edilmesine şüpheyle yaklaşmıştır. Dolayısıyla kulak memesindeki bir çizgi tek başına kalp krizinin göstergesi sayılmaz, esas dikkat edilmesi gereken göğüs ağrısı ya da nefes darlığı gibi belirtilerdir. Böyle bir belirti yaşıyorsanız kulağınıza bakmakla vakit kaybetmeden lütfen hemen 112'yi arayın.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Göğsünüzde ağrı, baskı ya da sıkışma hissediyorsanız, bu rahatsızlık çenenize, boynunuza, omzunuza ya da kollarınıza yayılıyorsa veya aniden nefes darlığı ve halsizlik ortaya çıktıysa lütfen beklemeden 112'yi arayın. Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin, kalp krizi ve benzeri acil kalp durumlarının tedavisinde hekimlere yol gösteren kılavuzu da böyle bir durumda acil sağlık hizmetlerine ulaşılmasını önerir, bu nedenle acile kendiniz araç kullanarak gitmek yerine 112'yi aramanız daha güvenlidir. Belirtiler kendiliğinden geçmiş olsa bile 112'yi arayıp durumu anlatmanız yerinde olur. Belirtilerin panik ataktan mı yoksa kalp krizinden mi kaynaklandığını ayırt etmeyi gönül rahatlığıyla sağlık ekibine bırakabilirsiniz.
Panik atak ile kalp krizini birbirinden ayıran özellikler için panik atak mı kalp krizi mi yazımıza, yardım gelene kadar yapabilecekleriniz için kalp krizi geçiren birine ilk dakikalarda ne yapılır yazımıza göz atabilirsiniz. 112'yi aradığınızda sizden hangi bilgilerin isteneceğini ve ambulans gelene kadar neler yapabileceğinizi öğrenmek için de Sağlık Bakanlığı'nın 112 Acil Sağlık Hizmetleri sayfasına bakabilirsiniz. Kalp sağlığınızla ilgili sorularınız için sağlık kurumlarından her zaman yardım alabilirsiniz.
İlgili yazılar
Kaynaklar
- Canto JG, Rogers WJ, Goldberg RJ, et al. Association of age and sex with myocardial infarction symptom presentation and in-hospital mortality. JAMA. 2012, 307(8):813-822. doi:10.1001/jama.2012.199 · PubMed 22357832
- Lichtman JH, Leifheit EC, Safdar B, et al. Sex Differences in the Presentation and Perception of Symptoms Among Young Patients With Myocardial Infarction: Evidence From the VIRGO Study. Circulation. 2018, 137(8):781-790. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.117.031650 · PubMed 29459463
- Swap CJ, Nagurney JT. Value and limitations of chest pain history in the evaluation of patients with suspected acute coronary syndromes. JAMA. 2005, 294(20):2623-2629. doi:10.1001/jama.294.20.2623 · PubMed 16304077
- Agouridis AP, Elisaf MS, Nair DR, Mikhailidis DP. Ear lobe crease: a marker of coronary artery disease? Arch Med Sci. 2015, 11(6):1145-1155. doi:10.5114/aoms.2015.56340 · PubMed 26788075
- Byrne RA, Rossello X, Coughlan JJ, et al. 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes. Eur Heart J. 2023, 44(38):3720-3826. doi:10.1093/eurheartj/ehad191 · PubMed 37622654



