Tansiyon aletinin ekranında 18'e 11 gibi bir değer gördüğünüzde önce yeniden ölçmek mi, yoksa hemen yardım çağırmak mı gerektiğine karar vermek zor olabilir. Yüksek tansiyon çoğu zaman hiçbir belirti vermediği için bu karar daha da güçleşir ve insan bir yandan gereksiz yere telaşlanmak istemezken öte yandan geç kalmaktan endişe eder.
Ölçüme ve belirtiye göre ne yapılır?
Hekim muayenesinde ölçülen yüksek bir değer, yüksek tansiyon tanısı konmadan önce çoğu zaman başka ölçümlerle doğrulanır. ESC 2024 kılavuzu bu doğrulamanın nasıl ve ne kadar sürede yapılacağını ölçülen değerin yüksekliğine göre belirler, ölçüme eşlik eden belirtiler ise ne kadar acele edilmesi gerektiğini değiştirir.
| Durum | Ne yapılmalı? |
|---|---|
| Muayenede 140–159 / 90–99 | Hekim yüksek tansiyon tanısını ev ölçümüyle ya da 24 saat boyunca üzerinizde taşıdığınız bir cihazla yapılan ölçümle, yani tansiyon holteriyle doğrular. |
| Muayenede 160–179 / 100–109 | Yüksek ölçüm en geç bir ay içinde doğrulanır. |
| 180/110 ve üzeri, belirti yok | Hipertansif acil durum açısından değerlendirme gerekir. Aynı gün içinde aile hekiminize ya da acil servise başvurmanızı öneririz. |
| 180/110 ve üzeri, şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı ya da nefes darlığı var | Lütfen 112'yi arayın. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de çok yüksek tansiyonda (genellikle 180/120 ve üzeri) belirti varsa hemen sağlık yardımı alınmasını önerir. |
| Ani inme ya da kalp krizi belirtisi | Hemen yardım gerekir. Tansiyon kaç olursa olsun lütfen 112'yi arayın. |
Yüksek tansiyonun evde doğrulanmasında en az 3 gün, sabah ve akşam ikişer ölçüm esas alınır.
En tehlikeli tansiyon kaç?
ESC 2024 kılavuzunda acil değerlendirme eşiği 180/110 mmHg'dir. Tansiyon bu eşiğe ya da eşiğin üzerine çıktığında yapılacak ilk iş, hipertansif acil durum olup olmadığını anlamaktır. Hipertansif acil durum, çok yüksek tansiyonun kalp, beyin ya da böbrek gibi organlarda ani bir hasara yol açtığı tablodur. Kılavuza göre böyle bir acil durum varsa tansiyonu düşüren tedaviye hemen başlanır, acil durum yoksa hekim yüksek tansiyon tanısını tercihen bir hafta içinde doğrulayabilir.
Tansiyonunuz 180/110 mmHg ve üzerinde ölçüldüyse hiçbir belirti hissetmeseniz bile aynı gün içinde aile hekiminize ya da acil servise başvurmanızı öneririz, zira hipertansif acil durumun olup olmadığını ancak muayene gösterir.
Çok yüksek tansiyon için başka kaynaklarda farklı bir sınıra da rastlayabilirsiniz. Nitekim Dünya Sağlık Örgütü çok yüksek tansiyonu genellikle 180/120 mmHg ve üzeri olarak tanımlar. ESC'nin acil değerlendirme eşiği olan 180/110 mmHg, DSÖ'nün bu tanımından daha düşüktür ve bu sebeple 180/110 ile 180/119 arasındaki ölçümleri de göz önünde bulundurmak gerekir.
Ne zaman 112 aranmalı?
Tansiyon söz konusu olduğunda 112'yi aramayı gerektiren durumlar üç başlık altında toplanabilir. Bunların ilki çok yüksek tansiyonla birlikte ortaya çıkan belirtilerdir, diğer ikisi ise yüksek tansiyonun yol açabileceği inme ve kalp krizidir.
Tansiyon çok yüksekken görülen belirtiler
DSÖ'ye göre çok yüksek tansiyonla (genellikle 180/120 mmHg ve üzeri) birlikte görülebilen belirtiler arasında şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı, bulantı ya da kusma, bulanık görme, bilinç bulanıklığı, burun kanaması ve kalp ritminde bozukluk bulunur. DSÖ, yüksek tansiyonla birlikte bu belirtilerden birini yaşayan kişinin hemen sağlık yardımı almasını önerir. Böyle bir durumda lütfen beklemeden 112'yi arayın.
Ani başlayan inme belirtileri
ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'ne bağlı Ulusal Nörolojik Hastalıklar ve İnme Enstitüsü (NINDS), ani başlayan inme belirtileri arasında yüzde, kolda ya da bacakta, bilhassa vücudun bir tarafında ortaya çıkan uyuşma veya güçsüzlüğü, konuşmada ya da söyleneni anlamada güçlüğü, bir ya da iki gözde görme sorununu, yürüme güçlüğünü, denge kaybını ve nedeni bilinmeyen şiddetli baş ağrısını sayar. NINDS böyle bir durumda kendiniz araç kullanmayıp hemen ambulans çağırmanızı önerir. Bu belirtilerden biri ortaya çıkarsa tansiyonunuz kaç olursa olsun lütfen vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
Kalp krizi belirtileri
DSÖ'ye göre kalp krizinin belirtileri arasında göğsün ortasında ağrı ya da sıkıntı, kollarda, sol omuzda, çenede ya da sırtta ağrı, nefes darlığı, bulantı ya da kusma, soğuk terleme ve solukluk bulunur. DSÖ bu belirtileri yaşayan kişinin hemen sağlık yardımı almasını önerir. Bu belirtilerle karşılaştığınızda tansiyonunuz kaç olursa olsun lütfen beklemeden 112'yi arayın.
Belirti yoksa yüksek tansiyon tehlikeli mi?
DSÖ'ye göre yüksek tansiyonu olanların çoğu hiçbir belirti hissetmez ve durumu öğrenmenin tek yolu tansiyonu ölçtürmektir. Belirti vermese de yüksek tansiyon kalbe zarar verebilir, kalp krizine ve kalp yetersizliğine yol açabilir, beyne kan götüren atardamarları tıkayarak ya da patlatarak inmeye, böbreklere zarar vererek de böbrek yetmezliğine neden olabilir. Tansiyonunuzu bir belirti ortaya çıkmasını beklemeden düzenli olarak ölçtürmeniz bu sebeple kuşkusuz çok değerlidir.
Düşük tansiyon kaç olursa tehlikeli?
Tansiyonun fazla düşmesi de bazı kişilerde şikâyetlere yol açabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti'ne (NHS) göre tansiyon 90/60 mmHg'nin altındaysa düşük kabul edilir ve bu duruma hipotansiyon denir. Düşük tansiyon her zaman belirti vermez, ama belirti veriyorsa tedavi gerekebilir. NHS'nin saydığı belirtiler arasında sersemlik ya da baş dönmesi, bulantı, bulanık görme, genel halsizlik, bilinç bulanıklığı ve bayılma vardır. NHS, bu belirtiler tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa tansiyonunuzu ölçtürmenizi önerir.
Ayağa kalkınca tansiyonun belirgin biçimde düşmesine ortostatik hipotansiyon adı verilir. ESC 2024 kılavuzu ortostatik hipotansiyonun ilk muayenede ve bu durumu düşündüren belirtiler ortaya çıktığında araştırılmasını önerir. Ayağa kalktığınızda baş dönmesi ya da sersemlik yaşıyorsanız bunu hekiminizle paylaşmanız yerinde olur.
Tansiyon ilacı kullanırken baş dönmesi ya da sersemlik yaşıyorsanız ilacınızda bir değişiklik yapmadan önce hekiminizle mutlaka istişare etmeniz en güvenli yoldur. Tedavide hedeflenen tansiyon değerlerinin yaşa ve sağlık durumuna göre nasıl değiştiğini Tansiyon kaç olmalı? yazımızda bulabilirsiniz.
İlgili yazılar
Kaynaklar
- McEvoy JW, McCarthy CP, Bruno RM, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J. 2024, 45(38):3912-4018. doi:10.1093/eurheartj/ehae178 · PubMed 39210715
- World Health Organization. Hypertension (fact sheet). 25 September 2025.
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), National Institutes of Health. Know Stroke. NIH Publication No. 24-NS-4872. May 2024.
- World Health Organization. Cardiovascular diseases (CVDs) (fact sheet). 31 July 2025.
- NHS. Low blood pressure (hypotension). Page last reviewed: 11 July 2023.



