← Sağlık Kütüphanesi

Beslenme · 5 dk okuma

Magnezyum zararları ve ne zaman içilir? Böbrek hastalığında dikkat

Magnezyum doğal bir mineral olduğu için "fazlası zarar vermez" düşüncesi oldukça yaygındır. Nitekim sağlıklı böbrekler fazla magnezyumu idrarla atarak vücuttaki dengeyi korur, ancak bu denge her zaman kendiliğinden kurulamaz. Bu nedenle magnezyum takviyesini güvenle değerlendirebilmek için kimlerin daha dikkatli olması gerektiğini, magnezyumun hangi ilaçlarla etkileştiğini ve ne zaman alınabileceğini bilmek esastır.

Magnezyum oksit reçete edilen 320 hastanın %23'ünde kanda yüksek magnezyum görülmüş, böbrek işlevi azalmış olanlarda risk yaklaşık 3,1 kat yüksek bulunmuştur
Japonya'da Mie Üniversitesi Hastanesi'nde magnezyum oksit reçete edilen 320 hastada kanda yüksek magnezyum görülme oranı ve böbrek işlevi azalmış olanlardaki risk artışı. Kaynak: Mie Üniversitesi Hastanesi, magnezyum oksit ve hipermagnezemi risk faktörleri çalışması, J Pharm Health Care Sci, 2019.

Magnezyum takviyesinin zararları nelerdir?

Takviyelerden ya da magnezyum içeren ilaçlardan yüksek miktarda alınan magnezyum ishale, bulantıya ve karın kramplarına yol açabilir. Kabızlıkta kullanılan magnezyumlu müshiller ve mide asidini nötrleştiren bazı antiasitler, magnezyum içeren bu ilaçlara örnektir. Bağırsakta emilmeyen magnezyum bağırsağa su çeker ve hem ishal hem de magnezyumlu müshillerin bağırsakları çalıştıran etkisi esasen bu özellikten kaynaklanır. Magnezyum takviyeleri, magnezyumun farklı maddelerle birleştirildiği ve form adı verilen çeşitli biçimlerde satılır. İshal en sık karbonat, klorür, glukonat ve oksit formlarıyla bildirilmiştir. İshaliniz sürerse hekiminizle ya da eczacınızla konuşmanız yerinde olur.

ABD'de besin öğeleri için referans değerleri belirleyen Gıda ve Beslenme Kurulu, yetişkinlerin takviyelerden ve ilaçlardan aldığı magnezyum için günlük 350 mg'lık bir üst sınır koymuştur. Üst sınır, sağlığa zarar vermesi beklenmeyen en yüksek günlük miktardır ve ABD'nin kamu sağlık araştırma kurumu olan Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin magnezyum bilgi notunda da 350 mg olarak yer alır. Besinlerden alınan magnezyum bu üst sınırın kapsamına girmez, takviyelerden ve ilaçlardan alınan magnezyumda ise hekim önermedikçe 350 mg'ın aşılmaması gerekir. Kullandığınız üründeki magnezyum miktarı konusunda hekiminizin ya da eczacınızın önerisi esastır.

Böbrek hastalığında magnezyum neden dikkat gerektirir?

Vücuttaki magnezyum düzeyi, bağırsaktan emilen magnezyum ile böbreklerin idrarla attığı magnezyum arasındaki dengeye bağlıdır. Böbrek işlevi azaldığında fazla magnezyum atılamaz ve kanda birikebilir. Nitekim magnezyum içeren müshillerin ve antiasitlerin, bilhassa böbreklerin kanı süzme işlevi azalmış kişilerde kanda magnezyumun yükselmesine, tıptaki adıyla hipermagnezemiye yol açabildiği bildirilmiştir. Kanda magnezyum yükseldiğinde düşük tansiyon, kusma, nefes almada güçlük ve düzensiz kalp atışı gibi belirtiler görülebilir.

Magnezyum oksit, Japonya'da kabızlık ve mide ülseri tedavisinde hem müshil hem de antiasit olarak yaygın biçimde kullanılan bir ilaçtır. Japonya'nın Mie ilindeki Tsu kentinde bulunan Mie Üniversitesi Hastanesi'nde yatarken magnezyum oksit reçete edilen hastalar arasından seçilen 320 kişinin kayıtlarını inceleyen bir çalışmada, bu hastaların %23'ünde kanda yüksek magnezyum görülmüştür. Aynı çalışmada böbreklerin kanı ne kadar iyi süzdüğünü gösteren tahmini süzme hızı (eGFR) 55,4 mL/dk ve altında olanlarda bu risk yaklaşık 3,1 kat yüksek bulunmuştur. Böbrek işlevi hakkında fikir veren bir başka kan değeri olan kan üre azotunun yüksek olması, daha yüksek magnezyum oksit miktarı ve daha uzun kullanım süresi de riski artıran etkenler arasında yer almıştır.

Kandaki magnezyumun ağır düzeyde yükselmesi, nadir de olsa böbrek işlevi normal olan kişilerde de bildirilmiştir. ABD'de yayımlanan ve tek bir hastanın anlatıldığı bir olgu sunumunda, kronik kabızlık nedeniyle düzenli olarak magnezyumlu müshil kullanan ve böbrek işlevi normal olan 53 yaşındaki bir kadında kandaki magnezyum düzeyi çok yükselmiş ve bu durum ölümle sonuçlanmıştır. Kabızlık için magnezyumlu müshili uzun süre kullanıyorsanız hekiminize ya da eczacınıza danışmanızı öneririz.

Magnezyum hangi ilaçlarla etkileşir?

Tetrasiklin ve kinolon grubu antibiyotikler magnezyumla birleşerek çözünmeyen bileşikler oluşturabilir ve bu durum antibiyotiğin vücuda geçmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle tetrasiklin ve kinolon grubundaki antibiyotiklerin magnezyum takviyesinden en az 2 saat önce ya da 4 ile 6 saat sonra alınması önerilir. Kemik erimesi (osteoporoz) tedavisinde ağızdan kullanılan bifosfonat grubu ilaçların emilimi de magnezyumla birlikte alındığında azalabilir ve bu ilaçların magnezyumdan en az 2 saat önce ya da sonra alınması gerekir.

Kimi ilaçlar ise bu kez vücuttaki magnezyum düzeyini değiştirebilir. Bazı idrar söktürücüler ve uzun süre kullanıldığında mide koruyucu olarak bilinen proton pompa inhibitörleri magnezyum düşüklüğüne yol açabilirken, potasyum tutucu idrar söktürücüler magnezyumun idrarla atılmasını azaltır. Kullandığınız ilaçların magnezyumla nasıl etkileştiğini ve gereken saat aralıklarını eczacınızla ya da hekiminizle istişare etmeniz en güvenli yoldur. Magnezyum düşüklüğünün belirtilerini merak ediyorsanız magnezyum eksikliği belirtileri yazımıza bakabilirsiniz.

Magnezyum ne zaman içilir?

Magnezyumun günün hangi saatinde alınmasının daha iyi olduğunu ortaya koyacak yeterli araştırma henüz bulunmadığından size tek bir en iyi saat önermiyoruz. Düzenli alabileceğiniz bir saat seçmek ve bu saati, magnezyumla arasında saat aralığı bırakılması gereken antibiyotik ve bifosfonat gibi ilaçlarınızla çakışmayacak biçimde ayarlamak pratik bir yaklaşımdır.

Magnezyumun bağırsaktan emilimini etkileyen etkenlerle ilgili çalışmaları özetleyen bir derlemeye göre, aynı toplam miktar tek seferde değil de gün içine yayılmış birkaç küçük porsiyonla alındığında bağırsaktan emilen magnezyumun oranı daha yüksektir. Magnezyumu uyku için kullanmayı düşünüyorsanız uyku için hangi magnezyum yazımıza, formlar arasındaki farklar için ise magnezyum çeşitleri yazımıza göz atabilirsiniz. Magnezyumu takviye yerine sofranızdan almak isterseniz magnezyum ne işe yarar yazımızda magnezyumdan zengin besinlere örnekler bulabilirsiniz.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Böbrek hastalığınız varsa, düzenli ilaç kullanıyorsanız ya da ileri yaştaysanız magnezyum takviyesine başlamadan önce hekiminizle istişare etmeniz yerinde olur, zira yaşlılarda ve böbrek işlevi azalmış kişilerde kandaki magnezyum düzeyi daha kolay yükselebilir. Takviyeye başladıktan sonra ishal, bulantı ya da karın ağrısı sürerse de hekiminizle görüşebilirsiniz.

Magnezyum takviyesi ya da magnezyumlu müshil kullanırken kanda magnezyumun yükseldiğine işaret edebilecek aşırı halsizlik, düşük tansiyon, tekrarlayan kusma, nefes almada güçlük ya da düzensiz kalp atışı fark ederseniz lütfen vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Magnezyum kullanımıyla ilgili sorularınız için hekiminizden ve eczacınızdan her zaman yardım alabilirsiniz.

İlgili yazılar

Kaynaklar

  1. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Magnesium: Fact Sheet for Health Professionals. Güncelleme: 6 Ocak 2026. ods.od.nih.gov
  2. William JH, Richards K, Danziger J. Magnesium and Drugs Commonly Used in Chronic Kidney Disease. Adv Chronic Kidney Dis. 2018;25(3):267-273. doi:10.1053/j.ackd.2018.01.005 · PubMed 29793666
  3. Wakai E, Ikemura K, Sugimoto H, Iwamoto T, Okuda M. Risk factors for the development of hypermagnesemia in patients prescribed magnesium oxide: a retrospective cohort study. J Pharm Health Care Sci. 2019;5:4. doi:10.1186/s40780-019-0133-7 · PubMed 30805197
  4. Bokhari SR, Siriki R, Teran FJ, Batuman V. Fatal Hypermagnesemia Due to Laxative Use. Am J Med Sci. 2018;355(4):390-395. doi:10.1016/j.amjms.2017.08.013 · PubMed 29661354
  5. Schuchardt JP, Hahn A. Intestinal Absorption and Factors Influencing Bioavailability of Magnesium-An Update. Curr Nutr Food Sci. 2017;13(4):260-278. doi:10.2174/1573401313666170427162740 · PubMed 29123461